Anatolia Chronos

Antik ve modern adlar ile yazım varyantları eşleşir (ör. Hattuşa, Hattuša, Hattusa, Boğazköy).

170 olay · 37 hareket

Tarihsel olaylar

Savaşlar, siyasi dönüşümler, kuruluşlar, yıkımlar, teknolojik ve çevresel gelişmeler. Her olayın tarihlendirme yöntemi, güven düzeyi ve alternatif yorumları ayrıntı sayfasındadır.
  1. y. MÖ 3000
    Arslantepe saray kompleksinin yıkımıYıkımYüksek güven

    MÖ 4. binyıl sonunda Arslantepe'deki saray kompleksi ve çevresindeki yapılar ani ve şiddetli biçimde yıkıldı. Mezopotamya tipi merkezî sistemin gelişimi durdu ve yerleşimin dış ilişkileri Doğu Anadolu ve Transkafkasya'ya yöneldi.

  2. y. MÖ 2300
    Troya II merkezî megaron kompleksinin yıkımı ve hazine depozitleriYıkımTartışmalı

    Troya II'nin merkezî megaron kompleksi yıkılıp terk edildi ve Troya II-III kalesinde hazine depozitleri bırakıldı. Bachhuber (2009) bunların bir saldırı beklentisiyle saklanan zenginlik olduğu yönündeki yaygın görüşü sorgular.

  3. y. MÖ 2200 - 2050
    Kültepe'de 11b anıtsal yapılarının yangınla sonu ve 11a tabakasının mütevazı konut ve işlikleriYıkımOrta güven

    Kültepe höyüğünde İTÇ III'ün son anıtsal yapı katı olan 11b tabakası yangınla tahrip oldu. Aynı alana 11a tabakasında küçük konutlar ve dokumacılık, metal ve belki çömlek üretimi yapılan işlikler kuruldu. Mimarideki keskin değişime karşın çanak çömlek geleneği kademeli geçiş gösterir ve yerleşim kesintisiz sürer.

  4. y. MÖ 2200 - 2000
    Kanlıgeçit KG2 yangını ve palisad çekirdekli surla yeniden yapılanmaYıkımOrta güven

    KG2 evresi bir yangınla sona erdi; KG1'de (MÖ 2200-2000) yeniden kurulan surun çekirdeği Balkanlar'a özgü ahşap bir palisaddı. Yerel çanak çömleğin yanında Orta Anadolu kaplarıyla bağlantılar görülür, KG2'de sık görülen Ege ve Troya biçimlerinin taklitleri ise neredeyse kaybolur. Erken kentsel yerleşimin gerilemesi Eski Asur ticaret sisteminin ortaya çıkışıyla zamandaştır.

  5. y. MÖ 1845 - 1830
    Kaniš aşağı şehir II. tabakasının sonuYıkımOrta güven

    Kaniš aşağı şehrinin II. tabakası yangınla sona ermiş, ardından Ib tabakası kurulmuştur. Höyükteki Eski Saray da yanmış ve yerine Waršama Sarayı yapılmıştır.

  6. y. MÖ 1595
    I. Muršili'nin Halpa'yı alması ve Babil'i yağmalamasıYıkımTartışmalı

    I. Muršili Halpa'yı alarak Yamhad krallığına son vermiş, ardından Mezopotamya içlerine ilerleyip Eski Babil hanedanını yıkmıştır. Mezopotamya'da kalıcı bir egemenlik kurulmamış, sefer zengin ganimetle sonuçlanmıştır.

  7. y. MÖ 1200 - 1190
    Ugarit'in yıkımıYıkımOrta güven

    Hitit'e bağlı liman kenti Ugarit MÖ 1200 civarında yıkıldı; saray, liman ve kentin büyük bölümü tahrip oldu ve kent yeniden iskân edilmedi. Son dönem mektupları korsan baskınlarından söz eder.

  8. y. MÖ 1200 - 1170
    Nerik'te genç tapınağın yangınla yıkılmasıYıkımOrta güven

    MÖ 12. yüzyılın başlarında Oymaağaç Höyük'teki genç tapınak yıkılmış, mimaride büyük bir yangının izleri görülür. Yerleşim buna karşın sürmüş ve yer altı odasının girişi yeniden yapılmıştır.

  9. y. MÖ 1050 - 1000
    Arslantepe IIIA.2 surunun yangınla yıkılması ve depolama evresine geçişYıkımYüksek güven

    Arslantepe'de Demir Çağı'nın ilk gerçek yapısı olan IIIA.2 suru şiddetli bir yangınla yıkıldı. Ardından gelen Demir Çağı II (IIIB) düzeylerinde alan sıvalı silolar ve çukurlarla depolamaya ayrıldı.

  10. y. MÖ 821 - 807
    Gordion Erken Frig yıkım tabakası ve yeniden tarihlendirilmesiYıkımYüksek güven

    Gordion'un Erken Frig sitadeli büyük bir yangınla yıkıldı. Yıkım uzun süre MÖ 700 civarına konup Kimmerlere bağlandı; dendrokronoloji ve radyokarbon tarihleri onu MÖ 9. yüzyıl sonuna indirdi. Yangının nedeni bilinmiyor.

  11. y. MÖ 696 - 675
    Kimmerlerin Frigya'yı yıkması geleneği ve sorgulanmasıYıkımTartışmalı

    Strabon'a dayanan gelenek Midas'ın Kimmer istilası sırasında intihar ettiğini ve Frig krallığının Kimmerlerce yıkıldığını anlatır. Gordion'daki yıkım tabakasının MÖ 800 civarına yeniden tarihlendirilmesi bu anlatının arkeolojik dayanağını ortadan kaldırmıştır.

  12. y. MÖ 644 - 625
    Kimmerlerin Sardes'i (akropol hariç) ele geçirmesiYıkımDüşük güven

    Herodotos'a göre Ardys döneminde göçebe İskitlerin yurtlarından sürdüğü Kimmerler Asya'ya gelip Sardes'i akropol dışında ele geçirdi. Kimmerlerin İyonya'ya gelişi kentlerin fethi değil bir yağma akınıydı.

  13. y. MÖ 550 - 501
    Tieion akropolündeki MÖ 6. yüzyıl ikinci yarısı yangınıYıkımOrta güven

    Tieion akropolündeki koloni çağı konutları ikinci ve daha yaygın bir yangınla tahrip olmuş, bir daha kullanılmamıştır. Yangın MÖ 6. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenir; Pers istilasıyla ilişkili olup olmadığı henüz belirlenememiştir.

  14. y. MÖ 547
    Kroisos'un Halys'i geçip Pteria'yı alması (Kerkenes'in yıkımı ile ilişkisi tartışmalı)YıkımTartışmalı

    Kroisos Halys'i geçip Kapadokya'daki Pteria'ya geldi, kenti alıp halkını köle olarak sattı ve çevredeki kasabaları ele geçirdi. Kerkenes Dağı'ndaki kentin 6. yüzyıl ortasındaki yangınla yıkımı Summers tarafından büyük olasılıkla Kroisos'a atfedilir.

Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri