Anatolia Chronos

Antik ve modern adlar ile yazım varyantları eşleşir (ör. Hattuşa, Hattuša, Hattusa, Boğazköy).

170 olay · 37 hareket

Tarihsel olaylar

Savaşlar, siyasi dönüşümler, kuruluşlar, yıkımlar, teknolojik ve çevresel gelişmeler. Her olayın tarihlendirme yöntemi, güven düzeyi ve alternatif yorumları ayrıntı sayfasındadır.
  1. y. MÖ 1450 - 1400
    Aššuwa isyanının bastırılmasıSavaşOrta güven

    Tudhaliya I/II, Batı Anadolu'da Taruiša ve Wilusiya dahil yirmi iki kent ve bölgeden oluşan Aššuwa konfederasyonunun isyanını bastırmıştır. Hattuša'da bulunan yazıtlı bir kılıç bu zaferi anar.

  2. y. MÖ 1319 - 1318
    II. Muršili'nin Arzawa seferi ve Millawanda'nın alınmasıSavaşOrta güven

    Muršili II, kendisine sığınan tebaayı geri vermeyen Arzawa kralı Uhhaziti'ye savaş açmıştır. Uhhaziti'nin oğlu Piyama-Kurunta'yı Aštarpa Nehri'nde yenmiş, Apaša'ya girmiş, Uhhaziti denizi aşıp adalara kaçmıştır. Aynı dönemde Ahhiyawa kralına geçen Millawanda'yı komutanları Gulla ve Mala-ziti almıştır.

  3. y. MÖ 1275 - 1274
    Kadeš SavaşıSavaşTartışmalı

    Kadeš Savaşı, MÖ 1275/74 civarında Hitit kralı Muwattalli II ile Mısır firavunu Ramses II arasında Kadeš yakınında yapılmıştır. Savaş, Kuruštama Antlaşması'nın bozulması ve Zannanza olayıyla başlayan düşmanlığın doruk noktasıdır.

  4. y. MÖ 1200 - 1150
    III. Ramses'in 'Kuzey Savaşı' kaydı (Medinet Habu, geleneksel olarak 8. yıl)SavaşTartışmalı

    III. Ramses'in Medinet Habu tapınağındaki yazıt ve kabartmalar 'kuzeyliler' ile karada ve denizde yapılan bir savaşı anlatır. Bu kayıt Deniz Kavimleri anlatısının ve 'Hatti'den itibaren hiçbir ülkenin dayanamadığı' iddiasının ana kaynağıdır.

  5. y. MÖ 1114 - 1076
    I. Tiglath-pileser'in Alzi'deki Muškileri Kadmuhu'da yenmesiSavaşOrta güven

    Asur kralı I. Tiglath-pileser, Güneydoğu Toroslar'ın güneyindeki Kadmuhu bölgesinde yaptığı bir savaşta, elli yıldan beri Alzi'de oturan Muškileri yendiğini yazar. Sevin Alzi'yi Elazığ yöresiyle eşitler.

  6. y. MÖ 950 - 901
    Walastin kralı Suppiluliuma'nın Kilikya, Adana ve Hiyawa üzerindeki zaferi (ARSUZ stelleri)SavaşOrta güven

    İskenderun yakınında bulunan ARSUZ 1 ve 2 stelleri, Manana oğlu Walastin kralı Suppiluliuma'nın başarılı saltanatını ve Kilikya ovası, Adana kenti ve Hiyawa ülkesi üzerindeki zaferini anlatır. Hiyawa adı Demir Çağı'nda yalnızca Çineköy yazıtından biliniyordu.

  7. MÖ 853
    Karkar (Qarqar) savaşı ve Kuzey Suriye beylikleri (MÖ 853)SavaşOrta güven

    III. Salmanassar'ın 6. yılında Asi Nehri kıyısındaki Qarqar'da batılı bir ittifakla savaştı. Aynı yıl Patina hükümdarı Qalparunda Asur'a haraç ödüyordu; okunan kaynaklar Anadolu beyliklerinden herhangi birinin ittifaka katıldığını göstermez.

  8. MÖ 743
    III. Tiglath-pileser'in Urartu'yu Arpad'da yenmesi (MÖ 743)SavaşYüksek güven

    MÖ 743'te Asur Urartu'yu Arpad'da yendi ve Urartu ordusunu 'başkent Turušpa'ya kadar' kovaladı. Bu zafer MÖ 754'te Arpad'da Urartu lehine sonuçlanan çatışmanın tersine dönmesiydi.

  9. MÖ 714
    II. Sargon'un 8. seferi ve Musasir'in yağmalanması (MÖ 714)SavaşYüksek güven

    II. Sargon saltanatının 8. yılında Mannea'daki vasalı Ullusunu'ya yardım için yola çıktı, Urartu'ya girdi ve Uaush dağında Urartu kralını yendi. Dönüşte yaklaşık 1000 askerle Haldi'nin kült merkezi Musasir'i yağmaladı ve Haldi heykelini götürdü.

  10. y. MÖ 714
    Kimmerlerin Urartu kralı Rusa'yı yenmesi (MÖ 714 civarı)SavaşOrta güven

    II. Sargon'a gönderilen Asur istihbarat raporlarına göre Urartu kralı Rusa 'Kimmerlerin ülkesine' yürüdü ve yenildi. Bu, Kimmerlerin yazılı kaynaklardaki ilk görünümlerindendir.

  11. y. MÖ 644
    Gyges'in Kimmer saldırısında ölümüSavaşOrta güven

    Assurbanipal yazıtına göre Gyges elçi göndermeyi kesip Asur'a başkaldıran Mısır kralı Psammetikhos'a asker gönderdi; ardından Kimmerler saldırdı ve cesedi düşmanının önüne atıldı. Yerine geçen oğlu Asur'a yeniden bağlılık bildirdi.

  12. y. MÖ 585
    Lidya-Med savaşı ve 'tutulma savaşı' (geleneksel olarak Halys savaşı)SavaşTartışmalı

    Herodotos'a göre Kyaksares'in sığınmacı İskitleri geri istemesi üzerine Lidya ile Medler arasında beş yıl süren bir savaş çıktı. Altıncı yıldaki bir çarpışmada gündüz aniden geceye dönünce iki taraf savaşı bıraktı. Herodotos tutulmayı Thales'in öngördüğünü yazar.

  13. y. MÖ 547
    Pteria savaşıSavaşOrta güven

    Kyros yolundaki halkları da ordusuna katarak Kroisos'u karşıladı. Pteria topraklarında yapılan sert çarpışma gece bastırınca sonuçsuz kaldı. Ordusunun sayıca az olduğunu gören Kroisos ertesi gün Sardes'e çekildi.

  14. y. MÖ 547
    Sardes önü savaşı (Thymbra adıyla da anılır)SavaşOrta güven

    Kroisos'un paralı ordusunu dağıttığını öğrenen Kyros hızla Lidya'ya yürüdü ve kendi gelişini kendisi haber verdi. Sardes önündeki Hermos ve Hyllos ovasında Harpagos'un önerisiyle develer Lidya süvarilerinin önüne sürüldü; atlar develerden ürktü. Lidyalılar yenilip kaleye çekildi.

Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri