Anatolia Chronos

Antik ve modern adlar ile yazım varyantları eşleşir (ör. Hattuşa, Hattuša, Hattusa, Boğazköy).

170 olay · 37 hareket

Tarihsel olaylar

Savaşlar, siyasi dönüşümler, kuruluşlar, yıkımlar, teknolojik ve çevresel gelişmeler. Her olayın tarihlendirme yöntemi, güven düzeyi ve alternatif yorumları ayrıntı sayfasındadır.
  1. y. MÖ 9600 - 7000
    Bereketli Hilal'de çok merkezli bitki ekimi ve evcilleştirmesiEkonomikTartışmalı

    Tahılların ve baklagillerin ekimi ile evcilleştirilmesi, Bereketli Hilal'in tek bir bölgesinde ani bir olay olarak değil, en az bin yıllık evcilleştirme öncesi ekim dönemi içeren ve bölgenin farklı kesimlerinde paralel ilerleyen yavaş bir süreç olarak gerçekleşmiştir. Güneydoğu Anadolu bu süreçte önemli bir bölgedir, ancak tek merkez değildir.

  2. y. MÖ 9600 - 8800
    Kapadokya obsidyeninin Levant'a ulaşmasıEkonomikOrta güven

    ÇÇN A'da Doğu Göllü Dağ obsidyeni, güney Levant'taki yerleşimlere az miktarda ama düzenli olarak ulaşmıştır. Carter ve ark., güney Levant topluluklarının bu obsidyene Orta Fırat toplulukları üzerinden değil, Lübnan ötesi ya da deniz yoluyla eriştiğini savunur. Orta Fırat'ta ise Erken ÇÇN B'den itibaren Kapadokya obsidyenine Doğu Anadolu kaynakları eklenir.

  3. y. MÖ 9600 - 8200
    Göbekli Tepe'de büyük ölçekli tahıl işleme ve şölenlerEkonomikOrta güven

    Göbekli Tepe'de incelenen 7000'den fazla öğütme ve ezme aleti ile fitolit verileri, yabani tahılların büyük ölçekte işlendiğini gösterir. Büyük depolama yapısı bulunmadığından yazarlar yiyeceğin anlık tüketim için üretildiğini ve yaz ortası ile sonbahar arasındaki ceylan avıyla birlikte mevsimlik iş şölenleri düzenlendiğini öne sürer. 160 litreye varan kireçtaşı kaplar bira yapımıyla ilişkilendirilmiştir, ancak bu henüz kesin değildir.

  4. y. MÖ 8500 - 7500
    Orta Anadolu'da yerli toplayıcıların ekimi benimsemesiEkonomikYüksek güven

    Konya ovasında Boncuklu'daki yerli toplayıcılar MÖ 9. binyılın ortasında tahıl ekimini benimsemiş ve yerel türlerle hayvan gütmeyi denemiştir. Bu düşük düzeyli besin üretimi toplayıcılığın yerine geçmemiş, yüzyıllarca onunla birlikte sürmüştür. Bazı yakın toplayıcı topluluklar ise ekimi reddetmiştir.

  5. y. MÖ 8400 - 7350
    Aşıklı Höyük'te koyun ve keçinin yerel evcilleştirilmesiEkonomikYüksek güven

    Aşıklı Höyük'te koyun ve keçi yönetimi, yabani kuzu ve oğlakların yakalanıp yerleşimde büyütülmesiyle başlamış, ardından yerleşim içinde düşük düzeyli üretime ve sonunda tutsak sürülerden çok sayıda hayvan elde edilmesine dönüşmüştür. Hayvanlar yerleşim içinde ağıllarda tutulmuş, yaş ve cinsiyete göre seçici kesim yapılmıştır. Süreç Orta Anadolu'da yerel (endemik) bir evcilleştirme yoludur.

  6. y. MÖ 4000 - 3000
    Hacınebi'de Uruk koloni topluluğuEkonomikOrta güven

    Fırat vadisindeki Hacınebi'de yerel Anadolu yerleşimi içinde Uruk tipi maddi kültür kullanan ayrı bir topluluk yaşadı. Yerel damga mühürlü ve Uruk tarzı silindir mühürlü kapatmalar paralel idari sistemlere işaret eder; bazı Uruk kapatmaları Susa ve Huzistan ile kimyasal benzerlik gösterir.

  7. y. MÖ 2500 - 2200
    Anadolu Ticaret AğıEkonomikOrta güven

    İTÇ II sonunda güneydoğu Anadolu'dan orta ve batı Anadolu üzerinden doğu Ege adalarına, Kiklad'lara ve Yunanistan anakarasına uzanan geniş bir alanda ortak kültürel özellikler aynı anda ortaya çıktı. Şahoğlu bunu 'Anadolu Ticaret Ağı' adını verdiği uluslararası temaslarla açıklar.

  8. y. MÖ 2314 - 2197
    Selimpaşa Höyük'ün İTÇ uzak mesafe ticaretine katılımıEkonomikOrta güven

    Selimpaşa Höyük'te Kuzey Suriye ve Orta Fırat kökenli olduğu düşünülen tipte gri çark yapımı bir şişe, Troia II tipi tabaklar ve Balkan kökenli kazıma bezekli seramikle birlikte bulunmuştur. Buluntular İstanbul'un Avrupa yakasının Mezopotamya'dan Anadolu üzerinden Balkanlara uzanan İTÇ ticaret ağına dahil olduğunu gösterir.

  9. y. MÖ 2200 - 2004
    Kültepe'de Post-Akad ve III. Ur dönemi ithal silindir mühürleriEkonomikOrta güven

    Kültepe kazılarında Mezopotamya ve Suriye kökenli, Post-Akad (Guti) ve III. Ur dönemlerine ait ithal silindir mühürler ve baskıları bulunmuştur. Yerli eşyalarla birlikte uzun süre kullanılan bu ithal mallar, Anadolu ile Mezopotamya-Kuzey Suriye arasındaki bağlantının İTÇ sonunda da sürdüğünü gösterir.

  10. y. MÖ 2200 - 2000
    Konya Karahöyük V-VI. tabakalarında depas, tankard ve Suriye şişeleriEkonomikOrta güven

    Konya Karahöyük'ün İTÇ'den Orta Tunç Çağı'na geçiş tabakaları olan V ve VI'da Batı Anadolu kökenli depas ve tankard tipi kaplar ile Suriye tipi şişeler bulunmuştur. Karahöyüklü çömlekçiler bu biçimleri yerel üretimlerine de katmıştır. Gürdal'a göre Karahöyük, Mezopotamya ile Batı Anadolu arasındaki kara ticaretinde bir istasyon olarak Batı biçimlerini doğuya ve güneye, Mezopotamya kültür öğelerini batıya ve kuzeye aktarmıştır.

  11. y. MÖ 2000 - 1975
    Aššur'da Ilu-šuma'nın Akadlılar için andurārum ilanıEkonomikOrta güven

    Aššur'un 'Aššur tanrısının vekili' Ilu-šuma, bir yapı yazıtında Akadlılar ve çocukları için andurārum (yükümlülüklerden muafiyet ya da serbestlik) ilan ettiğini ve bunu bataklıklardan Ur, Nippur, Awal, Kismar ve Der'e kadar uzattığını kaydeder. Aynı bölümde bakırla ilgili hasarlı bir satır vardır. Metin Eski Asur ticaretinin büyümesinden hemen önceki Aššur'un ekonomik politikalarına ışık tutar.

  12. y. MÖ 1725 - 1710
    Eski Asur ticaret kolonilerinin sona ermesiEkonomikTartışmalı

    Asur Ticaret Kolonileri Çağı Kaniš'in son 'Büyük Kral'ı Zuzu döneminde sona ermiştir. Bunu, I. Hattušili'ye dek süren yaklaşık yüz yıllık belgesiz bir dönem izler.

  13. y. MÖ 1200 - 1100
    Geç Tunç Çağı ticaret ağlarının çözülmesiEkonomikOrta güven

    Doğu Akdeniz'in birbirine bağlı saray ekonomileri MÖ 1200 sonrasında çözüldü. Cline bu karşılıklı bağımlılığın çöküşü hızlandırdığını savunur. Ugarit gibi ticaret limanlarının yıkılması ağın düğüm noktalarını ortadan kaldırdı.

Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri