Anatolia Chronos

Antik ve modern adlar ile yazım varyantları eşleşir (ör. Hattuşa, Hattuša, Hattusa, Boğazköy).

170 olay · 37 hareket

Tarihsel olaylar

Savaşlar, siyasi dönüşümler, kuruluşlar, yıkımlar, teknolojik ve çevresel gelişmeler. Her olayın tarihlendirme yöntemi, güven düzeyi ve alternatif yorumları ayrıntı sayfasındadır.
  1. y. MÖ 7100
    Çatalhöyük Doğu Höyük yerleşiminin kuruluşuKuruluşYüksek güven

    Konya ovasında Çatalhöyük Doğu Höyük yerleşimi MÖ 7100 civarında kurulmuş ve yaklaşık 1200 yıl iskân edilmiştir. Baird ve ark., maddi kültürdeki süreklilik nedeniyle Boncuklu topluluğunu Çatalhöyük Doğu'daki çok daha büyük topluluğun atası olarak görür. Bu dönemde mütevazı besin üretimi, büyük bir yerleşik topluluğu besleyen karma tarıma dönüşmüştür.

  2. y. MÖ 7040 - 6500
    Ege kıyısının ortasında öncü çiftçi yerleşimlerinin kuruluşuKuruluşTartışmalı

    MÖ 7. binyılın ilk yarısında Ege kıyısının ortasında Ulucak VI ve Çukuriçi XIII gibi tümüyle gelişmiş çiftçi ve çoban yerleşimleri kurulur. Bu yerleşimlerde yerel bir Neolitikleşme süreci izlenmez. Yeni gelenlerin kökeni ve izledikleri yol tartışmalıdır.

  3. y. MÖ 6600
    Barcın Höyük'ün göçmen çiftçilerce kuruluşuKuruluşYüksek güven

    Doğu Marmara'da Barcın Höyük yaklaşık MÖ 6600'de, tümüyle gelişmiş bir tarım ekonomisine sahip göçmenler tarafından kurulmuştur. Seramik geleneklerindeki paralellikler, göçmenlerin büyük olasılıkla Batı Orta Anadolu ve Çatalhöyük kökenli olduğunu ve 'Anadolu koridoru' üzerinden geldiğini düşündürür. Avcı-toplayıcı etkisi en fazla çok sınırlıdır.

  4. y. MÖ 6400 - 5750
    Doğu Trakya'da ilk köy yerleşimleriKuruluşOrta güven

    Doğu Trakya'da Neolitik yaşam Hoca Çeşme'nin en alt evreleriyle MÖ 7. binyılın son çeyreğinde başlar; Aşağı Pınar'ın ilk yerleşimi MÖ 6000-5750 arasına tarihlenir. Bu yerleşimler Balkanlarda yerleşik köy yaşamının ilk aşamalarını temsil eder. Bölgenin maddi kültürü Doğu Marmara'dan belirgin biçimde ayrılır.

  5. y. MÖ 2100 - 2000
    Kaniš aşağı şehrinin (kārum) ilk iskânı: IV. ve III. tabakalarKuruluşOrta güven

    Kültepe-Kaniš, Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın öncüsü olan bir döneme girerken höyüğün eteğindeki aşağı şehir (kārum) ilk kez iskân edildi. Höyükteki 10. ve 9. tabakalar aşağı şehrin IV. ve III. tabakalarıyla çağdaştır. Bu evrede höyükte taş döşemeli büyük bir yapı ve bodrumlu 'merdivenli yapı' inşa edildi.

  6. y. MÖ 2027 - 2024
    Kültepe höyüğünde 8. tabaka Eski Saray'ın inşasıKuruluşOrta güven

    Asur Ticaret Kolonileri Çağı'na tarihlenen 8. tabakanın kamu yapılarından Eski Saray, höyüğün ortasında sonraki Waršama Sarayı'nın hemen altında inşa edildi. Yapı yangınla sona ermiş ve yerine Waršama Sarayı kurulmuştur.

  7. y. MÖ 1794 - 1785
    Acemhöyük Sarıkaya Sarayı'nın inşasıKuruluşYüksek güven

    Acemhöyük'teki Sarıkaya Sarayı'nın ana inşa kirişleri MÖ 1794-1785 arasında kesilmiştir. Bu tarih, sarayda bulunan Šamši-Adad I bullalarının birikmesine yeterli zaman tanır ve Orta Kronoloji'yi destekler.

  8. y. MÖ 950 - 875
    Sam'al (Y'DY) krallığının Gabbar hanedanıyla kuruluşuKuruluşOrta güven

    Sami dili konuşan bir hanedan 10. yüzyıl sonu ya da 9. yüzyıl başında iktidara geldi ve terk edilmiş Tunç Çağı höyüğü Zincirli'yi başkent seçti. Genişletilip tahkim edilen kent Y'DY (olasılıkla Luvice Yādiya) adını aldı.

  9. y. MÖ 900 - 850
    Gordion'da Erken Frig sitadelinin ve Kale Kapısı'nın inşasıKuruluşYüksek güven

    Gordion'un sitadeli 9. yüzyılda anıtsal taş megaronlar, çakıl mozaikler, Teras Binası endüstri kompleksi ve Demir Çağı Anadolu'sunun en iyi korunmuş kale kapısıyla yeniden düzenlendi. Radyokarbon verileri Frig başkentinin 9. yüzyıl başında erken bir yükselişini gösterir.

  10. y. MÖ 850 - 825
    I. Sarduri ile Urartu krallığının kuruluşu ve Tuşpa'daki Sardurburç yazıtlarıKuruluşOrta güven

    Lutipri oğlu I. Sarduri Urartu krallığını kurdu ve Tuşpa'da (Van Kalesi) bir başkent inşa etmeye başladı. Sardurburç yapısı krallığın kuruluş yazıtlarını taşır; üzerindeki altı yazıt Asurca yazılmış birbirinin kopyalarıdır.

  11. y. MÖ 685 - 668
    Megaralıların Kalkhedon ve Byzantion'u kurmasıKuruluşOrta güven

    Megaralı koloniciler MÖ 7. yüzyılın ilk yarısında önce Boğaz'ın Asya yakasında Kalkhedon'u, 17 yıl sonra karşı yakada Byzantion'u kurdu. Herodotos, Pers komutanı Megabazos'un Kalkhedonluların daha iyi yer dururken kötüsünü seçtikleri için o zaman kör olmaları gerektiğini söylediğini aktarır. Arslan, kolonicilerin bölgede örgütlü yerel toplulukların varlığı içinde yerleştiğini vurgular.

  12. y. MÖ 631
    Sinop'un Milet kolonisi olarak kuruluşu ve tarih tartışmasıKuruluşTartışmalı

    Eusebios'un kronografisi Sinop'un kuruluşunu MÖ 631'e verir; Huxley bu tarihin Sinop'ta bir mezarda bulunan geç 7. yüzyıl Korinth çanak çömleğiyle uzlaştırılabileceğini belirtir. Pseudo-Skymnos'a dayanan yerel gelenek kuruluşu Kimmerler döneminde gelen Miletli sürgünler Koios ve Kretines'e bağlar. Kazılar koloni öncesinde yerel bir Demir Çağı varlığı önerse de bu yorum tartışmalıdır.

  13. y. MÖ 631 - 600
    Trapezous'un Sinop kolonisi olarak kuruluşu geleneğiKuruluşTartışmalı

    Ksenophon Trapezous'u Sinop'un kolonisi olarak anar. Eusebios'un Ermenice sürümü kentin kuruluşunu MÖ 8. yüzyılın ortasına koysa da Huxley, bu kaydın Battos ve Thales için de hatalı yüksek tarihler veren bir kronoloji sisteminden geldiğini gösterir. Bu nedenle Sinop kökenli bir kuruluş MÖ 7. yüzyılın son çeyreğinden önce olamaz.

  14. y. MÖ 625 - 600
    Tieion'un Milet kolonisi olarak kuruluşuKuruluşOrta güven

    Antik ve modern kaynaklara göre Tieion, Tios adlı Miletli bir rahibin önderliğinde kurulmuştur. Akropoldeki en erken buluntular MÖ 7. yüzyılın son çeyreğine tarihlenen Orta Yaban Keçisi II stilindeki Güney İonia seramiği ile basit gömük konutlardır.

  15. y. MÖ 602 - 599
    Samosluların Perinthos'u kurmasıKuruluşOrta güven

    Akbulut'un aktardığına göre Samos'tan gelen koloniciler MÖ 602-599 arasında Propontis'in kuzey kıyısına yerleşerek Perinthos'u kurdu. Yöredeki daha eski yerleşim izleri ve Trak varlığı Samosluların bölgenin ilk sakinleri olmadığını gösterir. Kent sonradan deniz ticaretinde Megara kolonileri Byzantion ve Selymbria ile rekabet etti.

  16. y. MÖ 564
    Amisos'un kuruluşu (Çakalca-Karadoğan)KuruluşTartışmalı

    2009 Çakalca-Karadoğan Höyüğü kazısı Amisos'un ilk koloni yerleşiminin bugünkü Samsun'un batısında olduğunu ortaya koydu. Yiğitpaşa ve Şirin, buluntulara dayanarak kentin Milet kolonicilerince MÖ 564'te kurulmuş olabileceğini, ikinci kuruluşun ise MÖ 4. yüzyıl sonunda Toraman Tepe çevresinde olduğunu öne sürer. Antik gelenek kuruluşu Milet, Kapadokyalılar, Phokaia ve Atina ile ilişkilendiren birbirini izleyen aşamalardan söz eder.

  17. y. MÖ 560 - 558
    Herakleia Pontike'nin Mariandynlerin topraklarında kuruluşuKuruluşOrta güven

    MÖ 6. yüzyıl ortasında Megaralı ve Boiotialı kolonistler Karadeniz'in güneybatı kıyısında, yerli Mariandynlerin topraklarında Herakleia Pontike'yi kurdu. Kent sonraki dönemde Mariandynleri bağımlı bir statüye indirdi ve Sesamos, Tios ve Kieros gibi kıyı kentlerini egemenliği altına aldı.

Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri