Tarihsel olaylar
- y. MÖ 7000
Şanlıurfa platosunda kazılan ya da yüzey araştırması yapılan yerleşimlerin hiçbirinde Çanak Çömlekli Neolitik iskân saptanmamıştır. Bu durum, plato üzerindeki tepe yerleşimlerinin çanak çömlek üretiminden ve belki de tarım ile hayvancılık başlıca ekonomik etkinlik haline gelmeden önce terk edildiğini gösterir. Geçiş evreleri Fırat vadisindeki Mezraa-Teleilat ve Akarçay Tepe gibi yerleşimlerde izlenir.
- y. MÖ 5500
MÖ 6. binyıl başında kurulan ve bir hektara büyüyen Ilıpınar köyü yaklaşık 500 yıl sonra terk edildi; höyük sonraki dönemlerde gömü alanı olarak kullanıldı.
- y. MÖ 4800 - 4600
Özdoğan'a göre bölgedeki kazılmış her yerleşimde yerleşim tarihi Toptepe kültür evresinden sonra, yaklaşık MÖ 4800/4600'de kesintiye uğrar ve bunu yaklaşık 1500 yıllık bir boşluk izler. Aşağı Pınar dizisi MÖ 4800 civarında sona erer; Yarımburgaz'da Toptepe'den sonraki bir buluntu yoktur. Troas'taki Kumtepe'de de MÖ 5000 civarındaki IA katlarından sonra 4. binyıl sonuna kadar uzun bir kesinti vardır.
- y. MÖ 2200 - 1950
Eskişehir yakınındaki Küllüoba'da geç İTÇ III'te güçlü mimari kalıntılar yerini basit duvar sıralarına, avlu dolgularına ve adak çukurlarına bıraktı. Höyüğün son yerleşim tabakası beş evrede incelenen Orta Tunç Çağı'na geçiş dönemidir; tek mekânlı bağımsız yapılar ve Orta Anadolu ile paralel çanak çömlek görülür. Bu evrede silolarla ilişkili çukurlara tam bir koyun ve tam bir domuz iskeleti adak olarak bırakılmıştır.
- y. MÖ 2050 - 1950
Titriş Höyük'te Geç İTÇ'de kafatası travmalarının sıklığı önceki evreye göre iki kattan fazla arttı ve en az 19 kişinin ikincil olarak gömüldüğü bir toplu mezar olası bir katliamı düşündürür. Geç İTÇ kentinin aşağı şehri İTÇ'nin sonunda büyük ölçüde terk edildi ve bir daha iskân edilmedi. Araştırmacılar kentin yükseliş ve düşüşünü bölgesel ve iklimsel gelişmelerle birlikte değerlendirir.
- y. MÖ 1800 - 700
İkiztepe'de Asur Ticaret Kolonileri Çağı ile çağdaş OTÇ katından sonra Geç Demir Çağı'na kadar hiçbir yerleşim saptanmamıştır ve bu durum Orta Karadeniz kıyı kesiminin kronolojisini yansıtır. Bir görüş, Hitit metinlerinde bu bölgeye yerleştirilen Kaşka halkının yarı göçebe yaşamı nedeniyle iz bırakmadığını öne sürer. Dündartepe ve Kaledoruğu'nun Hitit ileri karakolu olduğu görüşü ise buluntularla desteklenmez.
- y. MÖ 1200 - 1180
Hitit başkenti Hattuša MÖ 1200 civarında kraliyet yönetimi tarafından boşaltıldı ve ancak daha sonra yakıldı. Bu, kentin bir saldırıyla yok edildiği eski görüşün yerini almıştır.
Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri
- y. MÖ 43.000 - 39.000Levant İlk Üst Paleolitik geleneğinin kuzey Levant kıyısında (Hatay) görülmesiTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.730 - 8915Orta Anadolu obsidyeninin Direkli Mağarası'na ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.500 - 9000Bingöl ve Nemrut Dağ obsidyeninin Körtik Tepe'ye ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7500 - 7100Boncuklu topluluğundan Çatalhöyük Doğu'ya süreklilikYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7100 - 6000Kapadokya obsidyeninin Çatalhöyük'e ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 6700 - 6600Orta Anadolu'dan Doğu Marmara'ya çiftçi göçüGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 4000 - 3000Uruk merkezi ile Hacınebi arasında idari iletişim ve değişimTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3100 - 2800Kura-Araxes öğelerinin Malatya ovasına yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3000 - 2000Kestel cevherinin Göltepe'de işlenmesiHammadde dolaşımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2500 - 2200Anadolu Ticaret Ağı bağlantıları (Ege kıyısı - iç Anadolu)Ticaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 2450 - 2000Depas biçiminin Batı Anadolu'dan Orta Anadolu üzerinden Yukarı Fırat'a yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2400 - 2200'Büyük Kervan Yolu'nun Küllüoba-Alacahöyük koluTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2314 - 2197Istranca madenlerinin Kanlıgeçit ve Selimpaşa üzerinden Troia'ya aktarılması önerisiHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Kaniš-Hattuš ticaret bağlantısıTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Aššur-Kaniš kalay ve tekstil ticaretiTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1595I. Muršili'nin Halpa ve Babil seferiAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1319 - 1318II. Muršili'nin Arzawa'ya yürüyüşüAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1275 - 1274Hitit ordusunun Kadeš'e yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1200 - 950Friglerin Güneydoğu Avrupa'dan Orta Anadolu'ya gelişi (hipotez)Göç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1100 - 900İyon göçü geleneği: Atina'dan İyonya'yaGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 950 - 901Walastin kralı Suppiluliuma'nın Kilikya seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 858III. Salmanassar'ın 1. yıl batı seferi (MÖ 858)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 839III. Salmanassar'ın Que seferi (MÖ 839)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 743III. Tiglath-pileser'in Urartu ordusunu Arpad'dan Turušpa'ya kovalaması (MÖ 743)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 717II. Sargon'un Karkamış seferi (MÖ 717)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714 - 619Kimmerlerin Urartu sınırlarından Batı Anadolu'ya hareketleriGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714II. Sargon'un 8. seferi: Urmiye Gölü çevresi ve Musasir (MÖ 714)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 550Sikke teknolojisinin Lidya ve Efes'ten İyon kentlerine yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 631Miletlilerin Sinop'a yerleşmesiYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 631 - 600Sinop'tan Trapezous'a koloniYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 625 - 600Milet'ten Tieion'a kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 560 - 558Megara ve Boiotia'dan Herakleia Pontike'ye kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kroisos'un Sardes'ten Halys'i geçerek Pteria'ya yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kyros'un Pteria'dan Sardes'e hızlı ilerleyişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 540Harpagos'un İyonya'dan Likya'ya seferleriAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 545Mazares'in Sardes'ten Menderes ovasına cezalandırma seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 513Dareios ordusunun Kalkhedon'dan Boğaz köprüsü üzerinden Trakya'ya geçişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh