Tarihsel olaylar
- y. MÖ 1450 - 1400
Tudhaliya I/II, Batı Anadolu'da Taruiša ve Wilusiya dahil yirmi iki kent ve bölgeden oluşan Aššuwa konfederasyonunun isyanını bastırmıştır. Hattuša'da bulunan yazıtlı bir kılıç bu zaferi anar.
- y. MÖ 1319 - 1318
Muršili II, kendisine sığınan tebaayı geri vermeyen Arzawa kralı Uhhaziti'ye savaş açmıştır. Uhhaziti'nin oğlu Piyama-Kurunta'yı Aštarpa Nehri'nde yenmiş, Apaša'ya girmiş, Uhhaziti denizi aşıp adalara kaçmıştır. Aynı dönemde Ahhiyawa kralına geçen Millawanda'yı komutanları Gulla ve Mala-ziti almıştır.
- y. MÖ 1114 - 1076
Asur kralı I. Tiglath-pileser, Güneydoğu Toroslar'ın güneyindeki Kadmuhu bölgesinde yaptığı bir savaşta, elli yıldan beri Alzi'de oturan Muškileri yendiğini yazar. Sevin Alzi'yi Elazığ yöresiyle eşitler.
- y. MÖ 950 - 901Walastin kralı Suppiluliuma'nın Kilikya, Adana ve Hiyawa üzerindeki zaferi (ARSUZ stelleri)SavaşOrta güven
İskenderun yakınında bulunan ARSUZ 1 ve 2 stelleri, Manana oğlu Walastin kralı Suppiluliuma'nın başarılı saltanatını ve Kilikya ovası, Adana kenti ve Hiyawa ülkesi üzerindeki zaferini anlatır. Hiyawa adı Demir Çağı'nda yalnızca Çineköy yazıtından biliniyordu.
- MÖ 853
III. Salmanassar'ın 6. yılında Asi Nehri kıyısındaki Qarqar'da batılı bir ittifakla savaştı. Aynı yıl Patina hükümdarı Qalparunda Asur'a haraç ödüyordu; okunan kaynaklar Anadolu beyliklerinden herhangi birinin ittifaka katıldığını göstermez.
- y. MÖ 714
II. Sargon'a gönderilen Asur istihbarat raporlarına göre Urartu kralı Rusa 'Kimmerlerin ülkesine' yürüdü ve yenildi. Bu, Kimmerlerin yazılı kaynaklardaki ilk görünümlerindendir.
- y. MÖ 644
Assurbanipal yazıtına göre Gyges elçi göndermeyi kesip Asur'a başkaldıran Mısır kralı Psammetikhos'a asker gönderdi; ardından Kimmerler saldırdı ve cesedi düşmanının önüne atıldı. Yerine geçen oğlu Asur'a yeniden bağlılık bildirdi.
- y. MÖ 547
Kyros yolundaki halkları da ordusuna katarak Kroisos'u karşıladı. Pteria topraklarında yapılan sert çarpışma gece bastırınca sonuçsuz kaldı. Ordusunun sayıca az olduğunu gören Kroisos ertesi gün Sardes'e çekildi.
- y. MÖ 547
Kroisos'un paralı ordusunu dağıttığını öğrenen Kyros hızla Lidya'ya yürüdü ve kendi gelişini kendisi haber verdi. Sardes önündeki Hermos ve Hyllos ovasında Harpagos'un önerisiyle develer Lidya süvarilerinin önüne sürüldü; atlar develerden ürktü. Lidyalılar yenilip kaleye çekildi.
Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri
- y. MÖ 43.000 - 39.000Levant İlk Üst Paleolitik geleneğinin kuzey Levant kıyısında (Hatay) görülmesiTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.730 - 8915Orta Anadolu obsidyeninin Direkli Mağarası'na ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.500 - 9000Bingöl ve Nemrut Dağ obsidyeninin Körtik Tepe'ye ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7500 - 7100Boncuklu topluluğundan Çatalhöyük Doğu'ya süreklilikYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7100 - 6000Kapadokya obsidyeninin Çatalhöyük'e ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 6700 - 6600Orta Anadolu'dan Doğu Marmara'ya çiftçi göçüGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 4000 - 3000Uruk merkezi ile Hacınebi arasında idari iletişim ve değişimTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3100 - 2800Kura-Araxes öğelerinin Malatya ovasına yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3000 - 2000Kestel cevherinin Göltepe'de işlenmesiHammadde dolaşımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2500 - 2200Anadolu Ticaret Ağı bağlantıları (Ege kıyısı - iç Anadolu)Ticaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 2450 - 2000Depas biçiminin Batı Anadolu'dan Orta Anadolu üzerinden Yukarı Fırat'a yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2400 - 2200'Büyük Kervan Yolu'nun Küllüoba-Alacahöyük koluTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2314 - 2197Istranca madenlerinin Kanlıgeçit ve Selimpaşa üzerinden Troia'ya aktarılması önerisiHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Kaniš-Hattuš ticaret bağlantısıTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Aššur-Kaniš kalay ve tekstil ticaretiTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1595I. Muršili'nin Halpa ve Babil seferiAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1319 - 1318II. Muršili'nin Arzawa'ya yürüyüşüAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1275 - 1274Hitit ordusunun Kadeš'e yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1200 - 950Friglerin Güneydoğu Avrupa'dan Orta Anadolu'ya gelişi (hipotez)Göç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1100 - 900İyon göçü geleneği: Atina'dan İyonya'yaGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 950 - 901Walastin kralı Suppiluliuma'nın Kilikya seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 858III. Salmanassar'ın 1. yıl batı seferi (MÖ 858)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 839III. Salmanassar'ın Que seferi (MÖ 839)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 743III. Tiglath-pileser'in Urartu ordusunu Arpad'dan Turušpa'ya kovalaması (MÖ 743)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 717II. Sargon'un Karkamış seferi (MÖ 717)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714 - 619Kimmerlerin Urartu sınırlarından Batı Anadolu'ya hareketleriGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714II. Sargon'un 8. seferi: Urmiye Gölü çevresi ve Musasir (MÖ 714)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 550Sikke teknolojisinin Lidya ve Efes'ten İyon kentlerine yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 631Miletlilerin Sinop'a yerleşmesiYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 631 - 600Sinop'tan Trapezous'a koloniYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 625 - 600Milet'ten Tieion'a kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 560 - 558Megara ve Boiotia'dan Herakleia Pontike'ye kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kroisos'un Sardes'ten Halys'i geçerek Pteria'ya yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kyros'un Pteria'dan Sardes'e hızlı ilerleyişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 540Harpagos'un İyonya'dan Likya'ya seferleriAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 545Mazares'in Sardes'ten Menderes ovasına cezalandırma seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 513Dareios ordusunun Kalkhedon'dan Boğaz köprüsü üzerinden Trakya'ya geçişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh