Tarihsel olaylar
- y. MÖ 9600 - 8800
ÇÇN A'da Doğu Göllü Dağ obsidyeni, güney Levant'taki yerleşimlere az miktarda ama düzenli olarak ulaşmıştır. Carter ve ark., güney Levant topluluklarının bu obsidyene Orta Fırat toplulukları üzerinden değil, Lübnan ötesi ya da deniz yoluyla eriştiğini savunur. Orta Fırat'ta ise Erken ÇÇN B'den itibaren Kapadokya obsidyenine Doğu Anadolu kaynakları eklenir.
- y. MÖ 9600 - 8200
Göbekli Tepe'de incelenen 7000'den fazla öğütme ve ezme aleti ile fitolit verileri, yabani tahılların büyük ölçekte işlendiğini gösterir. Büyük depolama yapısı bulunmadığından yazarlar yiyeceğin anlık tüketim için üretildiğini ve yaz ortası ile sonbahar arasındaki ceylan avıyla birlikte mevsimlik iş şölenleri düzenlendiğini öne sürer. 160 litreye varan kireçtaşı kaplar bira yapımıyla ilişkilendirilmiştir, ancak bu henüz kesin değildir.
- y. MÖ 4000 - 3000
Fırat vadisindeki Hacınebi'de yerel Anadolu yerleşimi içinde Uruk tipi maddi kültür kullanan ayrı bir topluluk yaşadı. Yerel damga mühürlü ve Uruk tarzı silindir mühürlü kapatmalar paralel idari sistemlere işaret eder; bazı Uruk kapatmaları Susa ve Huzistan ile kimyasal benzerlik gösterir.
- y. MÖ 2500 - 2200
İTÇ II sonunda güneydoğu Anadolu'dan orta ve batı Anadolu üzerinden doğu Ege adalarına, Kiklad'lara ve Yunanistan anakarasına uzanan geniş bir alanda ortak kültürel özellikler aynı anda ortaya çıktı. Şahoğlu bunu 'Anadolu Ticaret Ağı' adını verdiği uluslararası temaslarla açıklar.
- y. MÖ 2314 - 2197
Selimpaşa Höyük'te Kuzey Suriye ve Orta Fırat kökenli olduğu düşünülen tipte gri çark yapımı bir şişe, Troia II tipi tabaklar ve Balkan kökenli kazıma bezekli seramikle birlikte bulunmuştur. Buluntular İstanbul'un Avrupa yakasının Mezopotamya'dan Anadolu üzerinden Balkanlara uzanan İTÇ ticaret ağına dahil olduğunu gösterir.
- y. MÖ 2200 - 2004
Kültepe kazılarında Mezopotamya ve Suriye kökenli, Post-Akad (Guti) ve III. Ur dönemlerine ait ithal silindir mühürler ve baskıları bulunmuştur. Yerli eşyalarla birlikte uzun süre kullanılan bu ithal mallar, Anadolu ile Mezopotamya-Kuzey Suriye arasındaki bağlantının İTÇ sonunda da sürdüğünü gösterir.
- y. MÖ 2200 - 2000
Konya Karahöyük'ün İTÇ'den Orta Tunç Çağı'na geçiş tabakaları olan V ve VI'da Batı Anadolu kökenli depas ve tankard tipi kaplar ile Suriye tipi şişeler bulunmuştur. Karahöyüklü çömlekçiler bu biçimleri yerel üretimlerine de katmıştır. Gürdal'a göre Karahöyük, Mezopotamya ile Batı Anadolu arasındaki kara ticaretinde bir istasyon olarak Batı biçimlerini doğuya ve güneye, Mezopotamya kültür öğelerini batıya ve kuzeye aktarmıştır.
- y. MÖ 2000 - 1975
Aššur'un 'Aššur tanrısının vekili' Ilu-šuma, bir yapı yazıtında Akadlılar ve çocukları için andurārum (yükümlülüklerden muafiyet ya da serbestlik) ilan ettiğini ve bunu bataklıklardan Ur, Nippur, Awal, Kismar ve Der'e kadar uzattığını kaydeder. Aynı bölümde bakırla ilgili hasarlı bir satır vardır. Metin Eski Asur ticaretinin büyümesinden hemen önceki Aššur'un ekonomik politikalarına ışık tutar.
- y. MÖ 1200 - 1100
Doğu Akdeniz'in birbirine bağlı saray ekonomileri MÖ 1200 sonrasında çözüldü. Cline bu karşılıklı bağımlılığın çöküşü hızlandırdığını savunur. Ugarit gibi ticaret limanlarının yıkılması ağın düğüm noktalarını ortadan kaldırdı.
Göç, ticaret, sefer ve yayılım hareketleri
- y. MÖ 43.000 - 39.000Levant İlk Üst Paleolitik geleneğinin kuzey Levant kıyısında (Hatay) görülmesiTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.730 - 8915Orta Anadolu obsidyeninin Direkli Mağarası'na ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 10.500 - 9000Bingöl ve Nemrut Dağ obsidyeninin Körtik Tepe'ye ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7500 - 7100Boncuklu topluluğundan Çatalhöyük Doğu'ya süreklilikYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 7100 - 6000Kapadokya obsidyeninin Çatalhöyük'e ulaşmasıHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 6700 - 6600Orta Anadolu'dan Doğu Marmara'ya çiftçi göçüGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 4000 - 3000Uruk merkezi ile Hacınebi arasında idari iletişim ve değişimTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3100 - 2800Kura-Araxes öğelerinin Malatya ovasına yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 3000 - 2000Kestel cevherinin Göltepe'de işlenmesiHammadde dolaşımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2500 - 2200Anadolu Ticaret Ağı bağlantıları (Ege kıyısı - iç Anadolu)Ticaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 2450 - 2000Depas biçiminin Batı Anadolu'dan Orta Anadolu üzerinden Yukarı Fırat'a yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2400 - 2200'Büyük Kervan Yolu'nun Küllüoba-Alacahöyük koluTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 2314 - 2197Istranca madenlerinin Kanlıgeçit ve Selimpaşa üzerinden Troia'ya aktarılması önerisiHammadde dolaşımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Kaniš-Hattuš ticaret bağlantısıTicaret · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1975 - 1725Aššur-Kaniš kalay ve tekstil ticaretiTicaret · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1595I. Muršili'nin Halpa ve Babil seferiAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1319 - 1318II. Muršili'nin Arzawa'ya yürüyüşüAskerî sefer · Yaklaşık güzergâh
- y. MÖ 1275 - 1274Hitit ordusunun Kadeš'e yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1200 - 950Friglerin Güneydoğu Avrupa'dan Orta Anadolu'ya gelişi (hipotez)Göç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 1100 - 900İyon göçü geleneği: Atina'dan İyonya'yaGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 950 - 901Walastin kralı Suppiluliuma'nın Kilikya seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 858III. Salmanassar'ın 1. yıl batı seferi (MÖ 858)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 839III. Salmanassar'ın Que seferi (MÖ 839)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 743III. Tiglath-pileser'in Urartu ordusunu Arpad'dan Turušpa'ya kovalaması (MÖ 743)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 717II. Sargon'un Karkamış seferi (MÖ 717)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714 - 619Kimmerlerin Urartu sınırlarından Batı Anadolu'ya hareketleriGöç · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 714II. Sargon'un 8. seferi: Urmiye Gölü çevresi ve Musasir (MÖ 714)Askerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 550Sikke teknolojisinin Lidya ve Efes'ten İyon kentlerine yayılımıTeknoloji ve fikir yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 650 - 631Miletlilerin Sinop'a yerleşmesiYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 631 - 600Sinop'tan Trapezous'a koloniYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 625 - 600Milet'ten Tieion'a kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 560 - 558Megara ve Boiotia'dan Herakleia Pontike'ye kolonizasyonYerleşim yayılımı · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kroisos'un Sardes'ten Halys'i geçerek Pteria'ya yürüyüşüAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 547Kyros'un Pteria'dan Sardes'e hızlı ilerleyişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 540Harpagos'un İyonya'dan Likya'ya seferleriAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 546 - 545Mazares'in Sardes'ten Menderes ovasına cezalandırma seferiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh
- y. MÖ 513Dareios ordusunun Kalkhedon'dan Boğaz köprüsü üzerinden Trakya'ya geçişiAskerî sefer · Varsayımsal güzergâh