Kayseri yakınında, höyük ve aşağı şehirden oluşan büyük bir Tunç Çağı kenti. MÖ 2. binyıldaki Asur Ticaret Kolonileri Çağı ile tanınsa da konumu sayesinde MÖ 3. binyılda da Anadolu, Mezopotamya ve Suriye arasında bir ticaret ve sanat merkeziydi. İTÇ araştırmaları anıtsal kamu yapılarının bulunduğu merkez kısma odaklanmıştır.
Kültepe-Kaniš, höyük ve aşağı şehirden oluşan yaklaşık 2,5 km çaplı bir Tunç Çağı kentidir. Orta Tunç Çağı'nda Eski Asur ticaret ağının Anadolu'daki merkezi olmuş, aşağı şehirdeki tüccar evlerinden 23.000'den fazla çivi yazılı tablet çıkmıştır.
Yeni dönem kazıları höyüğün güneybatısında ETÇ III anıtsal yapılarının yerini MÖ 3. binyıl sonunda küçük konut ve işliklerin aldığını, seramik geleneğinde ise Orta Tunç Çağı'na kesintisiz bir devamlılık olduğunu göstermiştir. Orta Tunç Çağı'nda höyükte 10-6. tabakalar, aşağı şehirde (kārum) IV-Ia tabakaları ayrılmaktadır. Aşağı şehrin tabletleri Aššur ile Kaniš arasındaki kalay ve tekstil ticaretini, Anadolu içi bakır ve yün ticaretini, hukuk ve aile hayatını ayrıntılı biçimde belgeler. Hitit geleneğinde kentin adı Neša olarak geçer.
Konum
- Modern konum
- Kayseri il merkezinin 20 km kuzeydoğusu
- Bölge
- İç Anadolu
- Koordinat
- 38.8501° K, 35.6376° D
- Kesinlik
- Kesin konum
- Koordinat kaynağı
- pleiades 58129442
Evreler
- İlk Tunç Çağı yerleşimiy. MÖ 3000 - 2000Orta güven
Höyüğün merkezinde anıtsal kamu yapıları; Anadolu, Mezopotamya ve Suriye arasında ticaret ve sanat merkezi.
'MÖ 3. binyıl'.
- Höyük 8. tabaka Eski Saray inşasıy. MÖ 2027 - 2024Orta güven
Asur Ticaret Kolonileri Çağı'na tarihlenen 8. tabaka kamu yapılarından Eski Saray, sonraki Waršama Sarayı'nın hemen altındadır.
Kulakoğlu vd. 2023, Barjamovic, Hertel ve Larsen 2012'ye atıfla Eski Saray'ın inşasını yaklaşık MÖ 2027/2024'e götürür.
- Aşağı şehir (kārum) II. tabakay. MÖ 2000 - 1840Orta güven
Asurlu tüccar evleri ve arşivlerinin büyük bölümü bu tabakadandır; yazılı belgelerin çoğu MÖ 19. yüzyıla aittir.
Manning vd. 2016 Erken Orta Tunç (MBA1) evresini orta kronolojiye göre yaklaşık MÖ 2000-1800 olarak tanımlar ve Kolonici Çağın bu evreye denk geldiğini belirtir. II. tabakanın sonu için bkz. kanes-lower-town-ii-destruction olayı.
- Aşağı şehir Ib tabakası ve höyükte Waršama Sarayıy. MÖ 1842 - 1710Orta güven
Ticaretin geç evresi; Anitta ve Zuzu gibi 'Büyük Kral' unvanlı yerel yöneticiler bu evreyle ilişkilendirilir.
Waršama Sarayı'nın olası ilk kullanım yılı MÖ 1851-1842 (%68,2). Ib başlangıcı eponim listesinde REL 142 sonrası. Kārum Dönemi'nin sonu için Öztürk 2023 MÖ 1710 verir.
Uygarlıklar
Tarihsel Olaylar
- y. MÖ 2500 - 2200Anadolu Ticaret Ağı
- y. MÖ 2200 - 2050Kültepe'de 11b anıtsal yapılarının yangınla sonu ve 11a tabakasının mütevazı konut ve işlikleri
- y. MÖ 2200 - 2004Kültepe'de Post-Akad ve III. Ur dönemi ithal silindir mühürleri
- y. MÖ 2100 - 2000Kaniš aşağı şehrinin (kārum) ilk iskânı: IV. ve III. tabakalar
- y. MÖ 2027 - 2024Kültepe höyüğünde 8. tabaka Eski Saray'ın inşası
- y. MÖ 1845 - 1830Kaniš aşağı şehir II. tabakasının sonu
- y. MÖ 1750 - 1700Anitta'nın fetihleri ve Hattuša'nın yıkılması
- y. MÖ 1725 - 1710Eski Asur ticaret kolonilerinin sona ermesi
Eserler ve buluntular
- Kültepe 11b anıtsal binasının kaymaktaşı idol ve heykelleriy. MÖ 2352 - 2201
Yeni dönem kazılarında 11b tabakasının ikinci anıtsal binasında yüzden fazla idol, heykel ve heykelcik bulunmuştur. Kulakoğlu ve arkadaşlarına göre bu buluntu grubu eski Yakın Doğu'nun bilinen en zengin kaymaktaşı idol-heykel koleksiyonlarından biridir.
kaymaktaşı (alabaster)
- Kültepe aşağı şehir giysi iğneleriy. MÖ 1900 - 1701
Yetmiş yılı aşkın kazılarda kaydedilmiş 240 iğne; çoğunlukla evlerin tabanı altındaki mezarlardan gelir. Bakır ya da tunç, gümüş, altın ve kemikten yapılmışlardır; en ağır altın ya da gümüş örnek 22,10 g'dır. Metinler iğneleri büyük ölçüde Asurlu kadınlara ait giysi iğneleri olarak anar; bazı iğneler kefen kapatmak, saç tutturmak ya da oyun ve hesap tahtalarında kullanılmış olabilir.
bakır ya da tunç, gümüş, altın, kemik · Kayseri ve Ankara müzeleri (kaynakta yazarların iğneleri tarttığı müzeler olarak anılır)
- Kaniş tüccar evlerinin Eski Asurca tablet arşivleriy. MÖ 1900 - 1801
Kültepe'de tüccar evlerinde bulunan yaklaşık 22.500 çivi yazılı tablet. Metinler başta Aššur ile Anadolu arasındaki uzun mesafe ticaretini belgelemekle birlikte gündelik yaşam ve maddi kültür hakkında da çok veri sunar: evlerin fiyatları, satın alma ve borç sözleşmeleri, vasiyetler, mahkeme kararları ve kadınların yazdığı ya da kadınlara gönderilen mektuplar.
pişmemiş ve pişmiş kil
Göç ve hareketlilik
Yakındaki kayıtlı alanlar
- Kululu Kalesi 45 km
- Alişar Höyük 90 km
- Kerkenes Dağı 111 km
- Kayalıpınar 115 km
- Kaletepe Deresi 3 112 km