Aššur kökenli birkaç yüz tüccar Kaniš'e kalıcı ya da geçici olarak yerleşmiş, Orta Anadolu ve Toros ötesindeki onlarca kentte daha küçük ticaret yerleşimleri (kārum ve wabartum) kurmuştur. Yerel krallarla yaptıkları anlaşmalar sayesinde kendi hukuk ve mali kurumlarını korumuşlardır.
Kaniş'teki tüccar evlerinden çıkan tabletler ve mezar buluntuları evleri, aileleri, kadınların ev ve iş yaşamını ve giyim aksesuarlarını belgeler.
Tarihlendirme
Şahin 2008 Koloniler Çağı için MÖ 1975-1725, Larsen 2015 Kaniš ticaretinin parlak dönemi için MÖ y. 2000-1750 verir.
Diller: Eski Asurca (Akadca)
Bilinen merkezler: Kültepe-Kaniş, Kalat Şerkat
Profil
- Ölü gömme
- Kültepe aşağı şehrinde mezarların önemli bir bölümü evlerin tabanı altındadır; kazılarda bulunan giysi iğneleri büyük ölçüde bu mezarlardan gelir. Bazı iğnelerin ölünün kefenini kapatmak için kullanılmış olabileceği önerilir. Orta güven
- Ekonomi
- Aššur'dan Anadolu'ya kalay (aslen Orta Asya kökenli) ve lüks kumaş getirilip gümüş ve altın karşılığında satılıyordu; Anadolu içinde ayrıca yoğun bakır ve yün ticareti yapılıyordu. Yüksek güven
- Yazı
- Tüccarlar sevkiyat, masraf, sözleşme ve mektupları kil tabletlere yazıyordu; Kaniš'teki tüccar evlerinden 23.000'i aşkın tablet çıkmıştır. Yüksek güven
- Gündelik yaşam
- Kaniş'te arkeolojik verilere göre en tipik evler üç ya da dört odalı, 70-90 m² büyüklüğünde ve üst katlıdır; tüccar evlerinde mal depolanan ve mühürlenebilen odalar vardır. Aššur'da yalnız kalan kadınlar hem hane yönetiminden hem de aile evinin bakımından sorumluydu; mektuplar kadınların oturdukları evin sahibi olabildiğini, Kaniş sözleşmeleri de Asurlu ya da Anadolulu, evli ya da bekâr kadınların kendi adlarına ev satın aldığını gösterir. Michel'in hesabına göre Aššur'da bir kadın yılda en çok yaklaşık 2,5 kumaş dokuyabilirdi; bir hane yılda en fazla 25 kumaş üretip yaklaşık 5'ini kendi giyimi için ayırır, en fazla 20'sini erkek akrabaları aracılığıyla Anadolu'da sattırırdı. Yüksek güven
- Yönetim
- Yerel hükümdarlar kervanları korumayı, yolları ve köprüleri bakımda tutmayı geçiş vergisi ve harçlar karşılığında üstleniyordu. Orta güven
Süreklilik ve dönüşüm
Koloni ticaretinin sona ermesi Anadolu kentlerinin yok olması anlamına gelmez; Hitit dönemi kentlerinin çoğunun kökeni Koloni Çağı'na ve öncesine gider, damga mühür sanatında Kārum Dönemi'nden Hitit dönemine kesintisiz bir süreklilik izlenir.
İlişkiler
Asurlu tüccarlar Hurrilerin çoğunlukta olduğu Timelkiya, Mama ve Zalpa gibi kentlerle ticaret yapmış, Subartu (Hurri) kumaşları alıp satmıştır.
Kanıt: Kültepe metinlerinde Hurrice kişi adları, Subartu kumaşları ve Šubarca bilen kâtipten söz eden belgeler.
Yaklaşık etki alanları
- Buluntu yeri dağılımı MÖ 1975 - 1725 Orta güven
Eski Asurca belgelerin bulunduğu ya da ticaret ağına bağlı olduğu belgelenen yerleşimler; ağın tamamı değildir, konumu bilinmeyen birçok kent dahil edilmemiştir.
Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.
Tarihsel Olaylar
- y. MÖ 1974 - 1935I. Erišum'un Aššur'daki hükümdarlığı ve eponim dizisinin başlangıcı
- y. MÖ 1845 - 1830Kaniš aşağı şehir II. tabakasının sonu
- y. MÖ 1794 - 1785Acemhöyük Sarıkaya Sarayı'nın inşası
- y. MÖ 1725 - 1710Eski Asur ticaret kolonilerinin sona ermesi
Kişiler
- I. ErišumAššur'un 'Aššur tanrısının vekili'y. MÖ 1974 - 1935