Arslantepe merkezli Malizi krallığı, 12. ve 11. yüzyıl Hiyeroglif Luvice yazıtlarıyla belgelenir. Etki alanı Malatya ovasının batısındaki vadilere uzanır; hanedanları Karkamış'takilerle eşzamanlanır. Krallık 8. yüzyılda II. Sargon tarafından fethedildi.
Tarihlendirme
Başlangıç 12. yüzyıl yazıtlarına, bitiş II. Sargon'un fethine (dış referans: sargon-ii-anatolian-annexations) dayanır.
Diller: Hiyeroglif Luvice
Bilinen merkezler: Arslantepe
Profil
- Yazı
- 1930'larda Fransız kazılarında bulunan kabartmalar ve Malatya ovasının batısındaki kaya anıtları, paleografik ve filolojik olarak 12. ve 11. yüzyıla tarihlenen Hiyeroglif Luvice yazıtlar taşır. Yüksek güven
- Yönetim
- Yazıtların çözümlenmesi Malizi hanedanlarının Karkamış'ta hüküm sürenlerle eşzamanlanmasına olanak verir; Karkamış'ın Arslantepe üzerindeki siyasi ve kültürel etkisinin kökleri 13. yüzyıla uzanır. Orta güven
- Mimari
- Geç Tunç Çağı kapı sisteminden sonra IIIA.2 evresinde taş temel üzerinde kerpiç bir sur yapıldı; sur yangınla yıkıldıktan sonra IIIB evresinde alan sıvalı silo ve çukurlarla depolamaya ayrıldı. Yüksek güven
Süreklilik ve dönüşüm
Arslantepe'de Geç Tunç Çağı'ndan Demir Çağı'na stratigrafik ve mimari kesinti görülmez; dönüşüm yıkım değil terk ve yeniden yapılanma biçimindedir.
İlişkiler
Karkamış'ın Demir Çağı başında Arslantepe üzerindeki siyasi ve kültürel etkisinin kökleri 13. yüzyıla uzanır; Malizi hanedanları Karkamış'takilerle eşzamanlanır.
Kanıt: Hiyeroglif Luvice yazıtlar ve Arslantepe'deki Levant bağlantılı yeni seramik biçimleri.
8. yüzyılın büyük bölümünde Melid Urartu baskısı altında kaldı, zaman zaman Urartu denetiminde ya da etki alanındaydı ve 743'te Urartu önderliğindeki koalisyonda yer aldı.
Kanıt: Frame'in Asur kaynaklarına dayanan özeti; Malatya/İzoli Urartu kaya yazıtları.
MÖ 743 Asur zaferinden sonra Melid kralı Sulumal Asur'a haraç verdi; Gunzinanu da bir süre Asur üstünlüğünü tanıdı.
Kanıt: III. Tiglath-pileser haraç listesi ve II. Sargon yıllıkları.
Hâkimiyet kayıtları
Haritadaki zamana göre değişen alan bu kayıtlardan otomatik türetilir: her kayıt bir yerin hangi tarihlerde hangi statüde bu devlete bağlı olduğunu kaynağıyla belirtir. Alan en yakın kontrol noktasına göre bölüşülür, noktadan uzaklıkla sınırlanır ve kara ile kırpılır; kesin sınır değildir.
Melid Asur kaynaklarında hükümdarların 'kraliyet kenti' olarak geçer; II. Sargon Gunzinanu'yu ve ardından Tarhunazi'yi Melid'den uzaklaştırdı.
Frame 2009, s. 66-67; Luckenbill 1927
Yaklaşık etki alanları
- Çekirdek alan MÖ 1200 - 1000 Düşük güven
Başkent Arslantepe ve batıdaki vadilerdeki yazıt yerleri; kesin sınır yoktur.
Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.