Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması

Bağlar (liste görünümü)

• Katkıda bulunan etkenMÖ 1198-1196 çok yıllı şiddetli kuraklık (Gordion ardıç halkaları) → Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması

  Manning ve arkadaşlarına göre MÖ 1198-1196 kuraklığı Hitit İmparatorluğu'nun dağılmasına katkıda bulundu ama onu tek başına yaratmadı; doğrudan nedensellik kanıtlanamaz.

• Tarihsel bağlamGeç Tunç Çağı ticaret ağlarının çözülmesi → Ugarit'in yıkımı

  Ugarit, ticaret yolları üzerindeki konumu nedeniyle birbirine bağımlı ağın çözülmesinden doğrudan etkilenen bir liman kentiydi.

• Eşzamanlı gelişmeHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Geç Tunç Çağı ticaret ağlarının çözülmesi

  Hitit merkezinin çözülmesi ve ticaret ağlarının dağılması aynı krizin birbirine bağlı parçalarıdır; hangisinin önce geldiği belirlenemez.

• Tartışmalı ilişkiIII. Ramses'in 'Kuzey Savaşı' kaydı (Medinet Habu, geleneksel olarak 8. yıl) → Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması

  Medinet Habu yazıtı Hatti'nin istilacılar karşısında düştüğünü ima eder; Hattuša'nın önce boşaltılıp sonra yakıldığına dair arkeolojik kanıt bu doğrudan nedensel anlatıyı zayıflatır.

• Doğrudan sonuçHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Hitit sonrası Karkamış krallığının sürmesi

  Hitit merkezinin çözülmesinden sonra Karkamış gibi tek kent ve hinterlandından oluşan devletler ortaya çıktı.

• Tarihsel bağlamHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Arslantepe'de Demir Çağı'na erken geçiş ve süreklilik

  Arslantepe'de yeni ilişkiler Hitit çöküşünden önce başlamıştı; çöküş bu süreci bağımsız bir krallığa dönüştüren çerçeveyi sağladı.

• Uzun vadeli sonuçHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Gordion'da Erken Demir Çağı dönüşümü ve Frig yönetiminin oluşumu

  Gordion MÖ 12. yüzyılda Hitit hegemonyasından koptu ve sonraki iki yüzyılda Frig yönetimi oluştu.

• Tartışmalı ilişkiGordion Erken Frig yıkım tabakası ve yeniden tarihlendirilmesi → Kimmerlerin Frigya'yı yıkması geleneği ve sorgulanması

  Yıkım tabakası önceden Kimmer istilasına bağlanıyordu; MÖ 800 civarına yeniden tarihlendirilmesi iki olay arasındaki bağı kronolojik olarak koparır.

• Tarihsel bağlamGordion'da Erken Demir Çağı dönüşümü ve Frig yönetiminin oluşumu → Gordion'da Erken Frig sitadelinin ve Kale Kapısı'nın inşası

  Gordion'da 12. yüzyıldaki Hitit hegemonyasından kopuş, 9. yüzyıl başında Frig başkentinin erken yükselişinin arka planıdır.

• Tarihsel bağlamGordion'da Erken Frig sitadelinin ve Kale Kapısı'nın inşası → Gordion Erken Frig yıkım tabakası ve yeniden tarihlendirilmesi

  9. yüzyıl sonunda başlayan sitadeli yükseltme projesi y. 800'deki büyük yangınla kesintiye uğradı ve ardından Orta Frig kapısı eskisinin üzerine yapıldı.

• Tarihsel bağlamHitit sonrası Karkamış krallığının sürmesi → Karkamış'ta Suhi II ve Katuwa dönemi anıtsal kabartma ve tapınak programı

  Hitit sonrası Karkamış krallığının sürekliliği, 10. yüzyıldaki anıtsal kabartma ve tapınak programının siyasi zeminini oluşturur.

• Tarihsel bağlamArslantepe'de Demir Çağı'na erken geçiş ve süreklilik → Arslantepe IIIA.2 surunun yangınla yıkılması ve depolama evresine geçiş

  Arslantepe'de Geç Tunç Çağı'ndan Demir Çağı'na kesintisiz yapılaşma dizisi IIIA.2 suruyla devam eder; surun yangınla yıkılması bu dizinin bir sonraki aşamasıdır.

• Eşzamanlı gelişmeHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Nerik'te genç tapınağın yangınla yıkılması

  Nerik'teki tapınak yıkımı MÖ 12. yüzyıl başına, Hattuša'nın terk edilmesiyle aynı döneme tarihlenir. Okunan kaynaklar iki olay arasında doğrudan bir neden ilişkisi kurmaz.