Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması
Bağlar (liste görünümü)
- Katkıda bulunan etkenMÖ 1198-1196 çok yıllı şiddetli kuraklık (Gordion ardıç halkaları) → Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması
Manning ve arkadaşlarına göre MÖ 1198-1196 kuraklığı Hitit İmparatorluğu'nun dağılmasına katkıda bulundu ama onu tek başına yaratmadı; doğrudan nedensellik kanıtlanamaz.
- Eşzamanlı gelişmeHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Geç Tunç Çağı ticaret ağlarının çözülmesi
Hitit merkezinin çözülmesi ve ticaret ağlarının dağılması aynı krizin birbirine bağlı parçalarıdır; hangisinin önce geldiği belirlenemez.
- Tartışmalı ilişkiIII. Ramses'in 'Kuzey Savaşı' kaydı (Medinet Habu, geleneksel olarak 8. yıl) → Hattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması
Medinet Habu yazıtı Hatti'nin istilacılar karşısında düştüğünü ima eder; Hattuša'nın önce boşaltılıp sonra yakıldığına dair arkeolojik kanıt bu doğrudan nedensel anlatıyı zayıflatır.
- Doğrudan sonuçHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Hitit sonrası Karkamış krallığının sürmesi
Hitit merkezinin çözülmesinden sonra Karkamış gibi tek kent ve hinterlandından oluşan devletler ortaya çıktı.
- Tarihsel bağlamHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Arslantepe'de Demir Çağı'na erken geçiş ve süreklilik
Arslantepe'de yeni ilişkiler Hitit çöküşünden önce başlamıştı; çöküş bu süreci bağımsız bir krallığa dönüştüren çerçeveyi sağladı.
- Uzun vadeli sonuçHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Gordion'da Erken Demir Çağı dönüşümü ve Frig yönetiminin oluşumu
Gordion MÖ 12. yüzyılda Hitit hegemonyasından koptu ve sonraki iki yüzyılda Frig yönetimi oluştu.
- Eşzamanlı gelişmeHattuša'nın boşaltılması ve sonradan yanması → Nerik'te genç tapınağın yangınla yıkılması
Nerik'teki tapınak yıkımı MÖ 12. yüzyıl başına, Hattuša'nın terk edilmesiyle aynı döneme tarihlenir. Okunan kaynaklar iki olay arasında doğrudan bir neden ilişkisi kurmaz.