Batı Anadolu ve Marmara Neolitiği

MÖ 7. binyılda Ege kıyısının ortasında ve Doğu Marmara'da kurulan ilk çiftçi-çoban yerleşimleri. Ulucak, Çukuriçi ve Barcın gibi öncü yerleşimlerde yerel bir Neolitikleşme süreci izlenmez; kazıcılar bunları dışarıdan gelen toplulukların kurduğunu düşünür. Doğu Marmara'da 7. binyılın son yüzyıllarında Fikirtepe ufku olarak adlandırılan ortak bir bölgesel kimlik oluşur.

Neolitik

Gündelik yaşam

Barcın, Ulucak ve Hacılar'daki ev düzenleri, süt ürünleri işleme, kemik kaşıklar ve figürinler batıdaki ilk çiftçi köylerinin gündelik yaşamını gösterir.

Tarihlendirme

y. MÖ 7040 - 5700

Bilinen merkezler: Yeşilova Höyüğü, Ulucak Höyük, Çukuriçi Höyük, Barcın Höyük

Profil

Sanat: Barcın'da pişmiş ve pişmemiş kil insan figürinleri farklı düzeylerde az sayıda bulunur; erken düzeylerde dentalium boncukları, geç düzeylerde olasılıkla kemikten yapılmış turkuaz renkli boncuklar yaygınlaşır. Ulucak'ın en erken alt evrelerinde (Vc-e) kil figürin ve damga mühür yoktur. Hacılar VI'da bazı evlerde pişmiş ya da henüz pişirilmemiş çok sayıda kap ve figürin bulunduğundan Mellaart bu yapılarda üretim yapıldığını düşünmüştür. Orta güven
Ölü gömme: Barcın ve diğer Doğu Marmara yerleşimlerinde yerleşim içinde ya da yakınında gömüler. Yüksek güven
Ekonomi: Barcın'da evcil sığır, koyun ve keçi; baklagiller ve keten; Çukuriçi'de deniz ürünlerine yüksek bağımlılık. Yüksek güven
Gündelik yaşam: Barcın Höyük'te (MÖ y. 6600-6000) ahşap direk sıraları ve aralarına doldurulan çamurla yapılmış dikdörtgen evler doğu-batı yönlü bir şerit boyunca dizilir, girişler uzun kenarlardadır. Evlerin güneyindeki geniş açık alan ateş çukurları ve başka tesislerle bir dış çalışma alanıydı; yetişkinler bu avluya basit çukurlara hoker biçiminde gömülürken bebekler evlerin içine ya da hemen yakınına gömülürdü. Hacılar'ın Geç Neolitik VI. tabakasında Mellaart iki katlı olduklarını düşündüğü dikdörtgen evler ve mutfak olarak tanımladığı ön odalar saptamıştır. Orta güven
Teknoloji: Barcın'da örneklenen 1000'i aşkın çanak parçasının 174'ünden yağ kalıntısı elde edilmiş, en erken evreden itibaren parçaların yaklaşık yarısında süt yağı saptanmıştır; bu Marmara'da sütçülüğün erken ve baskın olduğunu gösterir. Barcın'da sap ile kepçe kısmı belirgin biçimde ayrılmış ince işçilikli kemik kaşıklar, basınçla dilgi üretimi ve orak dilgileri bulunur. Ulucak'ta en alt düzey çanak çömleksizdir; çömlekçilik MÖ y. 6600/6500'den sonra başlar, yağ kalıntıları geviş getiren hayvanlar ile domuz yağlarını gösterir ve bazı kapların balmumuyla kaplandığı anlaşılır. Yüksek güven
Mimari: Yeşilova'da Kıyı Ege'ye özgü, İç Batı Anadolu'dan farklı Geç Neolitik mimari; Barcın'da sıralı ahşap yapılar. Orta güven

Süreklilik ve dönüşüm

Barcın'ın uzun tabakalanması Fikirtepe kültürünün birkaç yüzyıl içinde kademeli olarak oluştuğunu gösterir.

İlişkiler

KültürelOrta Anadolu Neolitiğiy. MÖ 6700 - 6000Orta güven
Doğu Marmara'nın ilk çiftçileri seramik geleneklerine göre Batı Orta Anadolu ve Çatalhöyük kökenlidir; genetik olarak da Orta Anadolu gruplarıyla yakın akrabadır.
Kanıt: Seramik geleneklerindeki paralellikler ve aDNA benzerliği.
KültürelDoğu Trakya Neolitiğiy. MÖ 6400 - 5750Orta güven
Doğu Marmara ile Doğu Trakya arasında yontmataş teknolojisi, obsidyen kullanımı ve gömü geleneği bakımından kalıcı bir kültürel sınır vardır; buna karşın Trakya yerleşimlerinde Anadolu ile Doğu Balkanlar arasında önemli benzerlikler de görülür.
Kanıt: Baskı yongalama ve obsidyenin Trakya yakasında bulunmaması; Batı Marmara'da gömü saptanmaması; avlu geleneğindeki benzerlikler.

Yaklaşık etki alanları

Buluntu yeri dağılımı MÖ 7000 - 5800 Orta güven
Kazılmış öncü yerleşimlerin dağılımı; Ege ve Marmara kümeleri ayrı bölgesel gelenekler içerir.

Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.

Tarihsel Olaylar