Asur kaynaklarının 13. yüzyıldan itibaren Nairi ve Uruatri ülkeleri olarak andığı, Doğu Anadolu yaylalarında kale merkezli küçük yerel yönetimlerden oluşan topluluklar. Oluklu (yivli) çanak çömlek, tahkimli yerleşimler ve tarım-hayvancılık ekonomisiyle tanınırlar; Urartu krallığı büyük ölçüde bu yerel geleneklerden gelişmiştir.
Tarihlendirme
Asur kaynaklarında I. Salmanassar'dan (MÖ 1274) itibaren anılır; Urartu devletinin kuruluşuyla (y. 850/800) sona erer.
Diller: bilinmiyor
Bilinen merkezler: Karagündüz Höyüğü ve Nekropolü
Profil
- Ölü gömme
- Erken evrede dromossuz, geç evrede dromoslu oda mezarlar; Karagündüz ve Ernis nekropolleri temel örneklerdir. Orta güven
- Ekonomi
- Hareketli ve yerleşik yaşamın birleştiği tarım-hayvancılık ekonomisi; pastoralizm önemini korurken yerleşik yaşama doğru adımlar atılır. Orta güven
- Yönetim
- Siyasi çerçeve, merkezî bir kale-kent çevresinde küçük coğrafi birimlere hükmeden çok sayıda bağımsız yerel yönetimden oluşur. Orta güven
- Teknoloji
- Karagündüz ve Ernis'te demir 13. yüzyıl ortasına doğru bol sayıda ortaya çıkar. Orta güven
Süreklilik ve dönüşüm
Urartu kırmızı perdahlı (Biainili) malı yerel pembe-devetüyü kırmızı astarlı maldan türemiştir; Urartu krallığının kuruluşu büyük ölçüde Van Gölü doğusundaki yerel geleneklere dayanır.
İlişkiler
I. Salmanassar'dan III. Salmanassar'a kadar Asur kralları Nairi ve Uruatri ülkelerine seferler düzenledi; I. Tiglath-pileser Van Gölü'ne ulaştı.
Kanıt: Orta ve Yeni Asur kraliyet yazıtları.
Urartu kırmızı perdahlı malı ve mezar gelenekleri Van Gölü havzasındaki Urartu öncesi topluluklardan gelişti.
Kanıt: Karagündüz ve Ernis nekropolleri ile oluklu ve kırmızı astarlı çanak çömlek dizileri.
Yaklaşık etki alanları
- Buluntu yeri dağılımı MÖ 1200 - 850 Düşük güven
Oluklu çanak çömleğin yoğunlaştığı Van Gölü havzasının kuzey ve doğusu; yayılım alanı çok daha geniştir ama sınır verilemez.
Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.