Göbekli Tepe'nin yalnızca ritüel amaçlı bir kutsal alan mı yoksa yerleşik bir topluluğun yaşadığı ve sembolik yapılar da barındıran bir yer mi olduğu tartışmalıdır. Kazıcılar uzun süre 'dağ kutsal alanı' yorumunu savunmuş, eleştirmenler ise tapınak kimliklendirmesinin dayanaklarını sorgulamıştır. Yeni veriler, özel yapıların konutlar ve gündelik etkinliklerle iç içe olabildiğini göstermektedir.
Tartışmanın merkezinde Tabaka III'teki yuvarlak yapıların ve Tabaka II'deki dikdörtgen yapıların işlevi vardır. Schmidt'e göre konut yapısı bulunmaması alanın kutsal niteliğini gösterir. Banning'e göre ise kutsal ve dünyevi alan ayrımı etnosentriktir. Dietrich ve ark. 2019'un öğütme aletleri çalışması ve UNESCO tanımında yer alan konut kalıntıları, tartışmayı yerleşim yönünde genişletmiştir. Sayburç'ta özel yapıların konutlarla iç içe bulunması da bölgede kutsal olanla gündelik olanın ayrılmadığını düşündürür.
Tarihlendirme
Tarih aralığı tartışılan yapıların kullanım süresidir; tartışmanın kendisi 2000'lerden beri sürer.
Yerler, topluluklar ve kişiler
- YerGöbekli Tepe
- YerNevalı Çori
- YerSayburç
- Arkeolojik kültürTaş Tepeler