Nedensellik ağı · y. MÖ 2200 - 1900
Kuzey Mezopotamya'da 4.2 ka kuraklığı, Tell Leilan'ın terki ve Akad Devleti'nin çöküşü
Weiss ve arkadaşlarına göre MÖ 2200 civarında Habur ovasında kuraklık ve rüzgâr dolaşımında belirgin bir artış toprak kullanım koşullarını bozdu, Tell Leilan ve çevresi terk edildi. Weiss bu ani iklim değişikliğinin kuru tarım alanlarını küçülttüğünü, göçebeleşme ve bölgesel terklere yol açtığını ve Akad Devleti'nin çöküşüne neden olduğunu savunur. Anadolu'daki etkisinin bölgeden bölgeye değiştiği tartışılmaktadır.
Doğrudan nedenDoğrudan sonuçKatkıda bulunan etkenOlası nedenUzun vadeli sonuçTarihsel bağlamEşzamanlı gelişmeTartışmalı ilişki
Bağlar (liste görünümü)
- Eşzamanlı gelişmeKuzey Mezopotamya'da 4.2 ka kuraklığı, Tell Leilan'ın terki ve Akad Devleti'nin çöküşü → İTÇ sonu dönüşümü ve 4.2 ka iklim tartışması
Kuzey Mezopotamya'daki kuraklık ve terkler, Batı Anadolu'da İTÇ sonu dönüşümüyle aynı zaman dilimine düşer; Anadolu'daki etkinin şiddeti ve biçimi yerleşimden yerleşime değişir.
- Olası nedenKuzey Mezopotamya'da 4.2 ka kuraklığı, Tell Leilan'ın terki ve Akad Devleti'nin çöküşü → Kültepe'de 11b anıtsal yapılarının yangınla sonu ve 11a tabakasının mütevazı konut ve işlikleri
Kulakoğlu ve arkadaşları 11a'nın mütevazı konut ve işliklerini 4.2 ka olayıyla çağdaş görür ve tahıl depolama yapılarını ekonomik kaygılara bağlar; Kültepe ise bu koşullarla baş etmiş görünür.
- Olası nedenKuzey Mezopotamya'da 4.2 ka kuraklığı, Tell Leilan'ın terki ve Akad Devleti'nin çöküşü → Titriş Höyük'te Geç İTÇ toplumsal stresi ve aşağı şehrin terki
Erdal Titriş'teki artan şiddeti Akad Devleti'nin çöküşü, ticarete dayalı ekonominin bozulması ve kaynak baskısıyla ilişkilendirir; Algaze ve arkadaşları da kentin düşüşünü iklimsel gelişmeler bağlamında ele alır.
- Tarihsel bağlamNaram-Sin'in kuzey seferleri ve Pir Hüseyin steli → Kuzey Mezopotamya'da 4.2 ka kuraklığı, Tell Leilan'ın terki ve Akad Devleti'nin çöküşü
Naram-Sin döneminde kuzeye uzanan Akad egemenliği, Weiss'e göre imparatorluk hâlâ genişlerken başlayan 4.2 ka kuraklığıyla zayıflamıştır.