Doğu Kilikya ovasındaki krallık Luvice yazıtlarda Hiyawa, Asur kaynaklarında III. Salmanassar'dan itibaren Que olarak geçer. En önemli yerel kaynakları Karatepe ve Çineköy iki dilli yazıtlarıdır; 8. yüzyıl sonunda Asur eyaleti oldu.
Tarihlendirme
Başlangıç 10. yüzyıl sonu ARSUZ yazıtlarına, bitiş II. Sargon döneminde eyalet olmasına dayanır.
Diller: Hiyeroglif Luvice, Fenikece
Bilinen merkezler: Adana
Profil
- Yazı
- Karatepe ve Çineköy iki dilli (Hiyeroglif Luvice ve Fenikece) yazıtları Que topraklarının en önemli kaynaklarıdır. Yüksek güven
- Askerî
- 10. yüzyıl sonunda Walastin kralı Suppiluliuma, Kilikya ovası, Adana kenti ve Hiyawa ülkesi üzerinde zafer kazandığını yazdırdı. Yüksek güven
İlişkiler
Walastin kralı Suppiluliuma Kilikya ovası, Adana ve Hiyawa üzerinde zafer kazandığını bildirir.
Kanıt: ARSUZ 1 ve 2 stelleri.
III. Salmanassar'ın 839 seferinden sonra Que, kesintilerle Asur'a bağlı vasal bir krallıktı; 8. yüzyıl sonunda eyalet oldu.
Kanıt: Salmanassar yıllıkları (Tarzi'de Kirri'nin atanması), Urikki'nin 738 haracı, Çineköy yazıtındaki ittifak.
III. Salmanassar'ın 839 seferi sonunda Que haraç verdi.
Kanıt: Kurbail Adad heykeli yazıtı.
Hâkimiyet kayıtları
Haritadaki zamana göre değişen alan bu kayıtlardan otomatik türetilir: her kayıt bir yerin hangi tarihlerde hangi statüde bu devlete bağlı olduğunu kaynağıyla belirtir. Alan en yakın kontrol noktasına göre bölüşülür, noktadan uzaklıkla sınırlanır ve kara ile kırpılır; kesin sınır değildir.
Kurt'a göre Que'nin başkentinin Adana olduğu anlaşılmaktadır; Bryce Hiyawa ile Adana(wa) ülkesinin ilişkisini tartışır.
III. Salmanassar'ın 26. yıl yıllığında Tarzi (Tarsus) halkı teslim olur ve Asur kralı Kate'nin kardeşi Kirri'yi onların başına kral olarak atar; Kurt bunu Tarsus'ta yeni bir Que kralı atanması olarak yorumlar.
Luckenbill 1926, § 583; Kurt 2006
Çineköy iki dilli yazıtı, III. Tiglath-pileser ve II. Sargon metinlerinde Que kralı olarak geçen Awarikus/Urikki'ye aittir ve Asur ile Que arasında bir ittifaktan söz eder.
Kurt'a göre Karatepe yazıtları III. Salmanassar'ın yıktığı Pahri kentinin onarımından söz eder ve Azitawadda'nın Kilikya halkından destek arayışını yansıtır; Kurt yazıtları 705 sonrası Asur'a karşı bağımsızlık girişimiyle ilişkilendirir, ancak yazıtların tarihi tartışmalıdır.
Yaklaşık etki alanları
- Buluntu yeri dağılımı MÖ 950 - 713 Düşük güven
Adana ve iki dilli yazıtların bulunduğu yerler; Hiyawa ile Adana(wa) arasındaki ilişki tartışmalıdır.
Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.