Mitanni, Hurrileri tek çatı altında toplayan ve Yukarı Mezopotamya ile Kuzey Suriye'de güçlenen bir krallıktır. Muršili I'in Yamhad'a son vermesi ve ardından Hitit iç karışıklıkları Mitanni'nin yükselişine zemin hazırlamıştır; Karkamış MÖ 16-14. yüzyıllarda Mitanni denetimindeydi.
Tarihlendirme
Başlangıç ve bitiş tarihleri bu batch'te ayrıntılı doğrulanmadı.
Diller: Hurrice, Akadca
Süreklilik ve dönüşüm
Hurri kültürel ve dinî gelenekleri Mitanni'nin siyasi gerilemesinden sonra da Hitit dünyasında sürmüştür.
İlişkiler
Alalah (Mukiš) Seviye VI-IV döneminde Mitanni üst egemenliğindeydi.
Kanıt: Kazı sonuçları özeti; HDT No. 19 girişi.
Kizzuwatna MÖ 15. yüzyılda Mitanni egemenliğine girmiş; Hurriler Kizzuwatna kralını tebaa saymıştır.
Kanıt: HDT No. 1 girişi ve No. 2 §2, §7-9.
Hurri (Mitanni) kralı Išuwa'dan kaçanları geri vermemiş ve Išuwa'yı yağmalatmıştır; Išuwa iki güç arasında tampon bölgeydi.
Kanıt: HDT No. 2 §3-5, No. 6A §1; Yıldırım.
Šuppiluliuma I'in Kuzey Suriye seferleri ve Kargamiš'in alınmasıyla Hititler Mitanni'yi denetim altına almaya çalışmıştır.
Kanıt: Šuppiluliuma'nın Yiğitlikleri ve Gavaz'ın aktardığı yıllık parçaları.
Hâkimiyet kayıtları
Haritadaki zamana göre değişen alan bu kayıtlardan otomatik türetilir: her kayıt bir yerin hangi tarihlerde hangi statüde bu devlete bağlı olduğunu kaynağıyla belirtir. Alan en yakın kontrol noktasına göre bölüşülür, noktadan uzaklıkla sınırlanır ve kara ile kırpılır; kesin sınır değildir.
Alalah'ta Seviye IV-VI Mitanni üst egemenliği dönemidir; Šuppiluliuma I Mukiš'i Mitanni kralının vasalları arasında saymıştır.
Yener 2011; Beckman 1999, s. 125, No. 19 giriş
Mitanni başkenti Waššukanni Hitit metinlerinde geçer (Šuppiluliuma I'in Waššukanni'ye ulaşması); Tell Fekheriye'nin Waššukanni olup olmadığı kazı projesince açık soru olarak belirtilir.
Bonatz t.y.; Beckman 1999, s. 43, No. 6A §3
Kizzuwatna bağımsızlığından kısa süre sonra Mitanni egemenliğine düşmüş, Šunaššura antlaşmasına göre Hurri ülkesine yönelmiştir; Hurriler Šunaššura'yı tebaa sayar. Nokta Adaniya ile özdeşleştirilen Adana'dır.
Beckman 1999, s. 11, 18-19, No. 2 §2, §9
Šuppiluliuma I Karkamiš ülkesini Mitanni kralından aldığını ve Mitanni ülkelerini Tušratta zamanında ele geçirdiğini söyler; Karkamiš'in Mitanni'ye doğrudan mı yoksa yerel bir kral aracılığıyla mı bağlı olduğu bu metinden anlaşılmaz.
Beckman 1999, s. 45 No. 6A §10, s. 94 No. 14 §11
Halep kralı Hitit kralıyla barış yaptıktan sonra Hanigalbat (Mitanni) kralıyla anlaşmış, Mitanni kralı Halep'in sınır kentlerini başkalarına dağıtmıştır; Šuppiluliuma I Halep ülkesini Mitanni kralından almıştır.
Beckman 1999, s. 94, No. 14 §5-11
Yaklaşık etki alanları
- Etki alanı MÖ 1550 - 1350 Düşük güven
Anadolu batch'i içinde yalnızca Karkamış'ın Mitanni denetimi belgelendi; asıl merkezler Yukarı Mezopotamya'dadır.
Alanlar belgelenmiş merkezlerin çevresinden türetilir; siyasi sınır iddiası taşımaz.
Tarihsel Olaylar
- y. MÖ 1350 - 1322I. Šuppiluliuma'nın Kargamiš'i kuşatması