Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda Orta Anadolu'da bağımsız bölgesel güç olan Kaniš (Neša) krallığı. MÖ 18. yüzyılın sonlarında Kuššara kökenli Pithana ve oğlu Anitta Neša'yı ele geçirip burayı başkent yapmış, Anitta geniş bir bölgesel devlet kurmuştur.
Tarihlendirme
Orta kronoloji (I. Muršili'in Babil seferi MÖ 1595 civarı) esas alınmıştır; kısa kronolojide Eski Krallık tarihleri yaklaşık 50-60 yıl aşağı iner.
Bilinen merkezler: Kültepe-Kaniş
Profil
- Yönetim
- Kaniš höyüğünde 8. tabakadaki Eski Saray (yaklaşık MÖ 2027/2024) ve yerine kurulan Waršama Sarayı (yaklaşık MÖ 1850) krallığın yönetim merkezleridir. Yüksek güven
Süreklilik ve dönüşüm
Anitta'nın Neša merkezli devleti ile yaklaşık bir yüzyıl sonraki I. Hattušili'nin Hattuša merkezli devleti arasında hanedan bağı Kuššara kökeni üzerinden kurulur; doğrudan siyasi süreklilik belgelenmemiştir.
İlişkiler
Zalpa kralı Uhna Neša'nın tanrısı Šiušummi'yi götürmüş, Anitta Zalpa kralı Huzziya'yı esir alıp heykeli geri getirmiştir.
Kanıt: Anitta metni.
Hatti kralı Piyušti Anitta'ya iki kez karşı çıkmış, Anitta Hattuša'yı alıp yıkmıştır.
Kanıt: Anitta metni.
Purušhandalı hükümdar Anitta'ya demir taht ve asa sunarak boyun eğmiş, Anitta onu Neša'ya götürmüştür.
Kanıt: Anitta metni (Ünal çevirisi).
Hâkimiyet kayıtları
Haritadaki zamana göre değişen alan bu kayıtlardan otomatik türetilir: her kayıt bir yerin hangi tarihlerde hangi statüde bu devlete bağlı olduğunu kaynağıyla belirtir. Alan en yakın kontrol noktasına göre bölüşülür, noktadan uzaklıkla sınırlanır ve kara ile kırpılır; kesin sınır değildir.
Kaniš höyüğündeki 8. tabaka Eski Saray, Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda bağımsız bölgesel güç olan Kaniš Krallığı'nın yönetim merkezidir.
Kulakoğlu vd. 2023, s. 40, 46; Manning vd. 2016
Eski Saray'ın yerine kurulan Waršama Sarayı aşağı şehir Ib tabakasıyla çağdaştır; Anitta metnine göre Kuššaralı Pithana Neša'yı almış, Anitta Neša'yı başkent olarak kullanıp tapınaklar yaptırmıştır.
Manning vd. 2016; Ünal 2019; Beckman 2012; Kaya ve Kaya 2023, bölüm 1.1
Anitta denizin Zalpa'sına sefer etmiş ve Zalpa kralı Huzziya'yı canlı olarak Neša'ya getirmiştir; Zalpa'nın İkiztepe ile özdeşleştirilmesi yalnızca bir öneridir.
Ünal 2019; Türker 2025, s. 90
Anitta metninde Purušhandalı adam Anitta'ya demir taht ve asa sunarak boyun eğer; Purušhanda'nın Acemhöyük olduğu önerisi tartışmalıdır.
Ünal 2019; Ekmen 2023, s. 162