Çatalhöyük · Anatolia Chronos

Çatalhöyük, Konya ovasında iki höyükten oluşan ve Doğu Höyük'te MÖ 8. ve 7. binyıllara ait 18 Neolitik tabaka barındıran büyük bir yerleşimdir. Sokaksız, bitişik ve çatıdan girilen evleri, duvar resimleri ve ev tabanı altı gömüleriyle tanınır. UNESCO yerleşimin büyük ölçüde eşitlikçi ilkelere dayandığını vurgular.

Hodder 2014'e göre orta 'klasik' tabakalarda yerleşimin boyutu ve yoğunluğu artmış, sembolik ve ritüel zenginleşme 'saldırgan biçimde eşitlikçi' bir toplulukta gerçekleşmiştir; bu evrede iş yükü, fiziksel stres ve hastalık artmıştır. MÖ 6500'den sonraki üst tabakalarda daha fazla hareketlilik, hanelerin ekonomik bağımsızlığının artması ve nüfusun dağılması görülür.

Larsen ve ark. 2019'un biyoarkeolojik çalışması, yaklaşık 1200 yıllık iskân boyunca hastalığa maruz kalma, iş yükü, doğurganlık kaynaklı nüfus artışı ve koyun-keçi gütme için gereken hareketliliğin arttığını gösterir. Obsidyenin önemli bir kısmı Kapadokya'daki Doğu Göllü Dağ ve Nenezi Dağ kaynaklarından gelir.

Konum

Modern konum: Konya, Çumra, Konya ovası
Bölge: İç Anadolu
Koordinat: 37.6667° K, 32.8281° D
Kesinlik: Kesin konum
Koordinat kaynağı: unesco 1405
UNESCO: Dünya Mirası #1405 (2012)

Çatalhöyük · trÇatal Hüyük · trCatalhoyuk · en

Evreler

Doğu Höyük: Neolitik yerleşimy. MÖ 7100 - 5950Yüksek güven
18 Neolitik iskân tabakası; sokaksız, çatıdan girilen bitişik evler; duvar resimleri, kabartmalar ve ev tabanı altı gömüler.
Larsen ve ark. 2019 Neolitik iskânı MÖ 7100-5950 cal arasına koyar; Orton ve ark. 2018 son konut yapısının terkini MÖ 6015-5905 (%95) olarak verir. UNESCO Doğu Höyük için MÖ 7400-6200 aralığını kullanır.
Batı Höyük: Erken Kalkolitik yerleşimy. MÖ 6050 - 5600Orta güven
Doğu Höyük'ten kademeli kayma; iki höyük yaklaşık MÖ 6000 civarında bir süre birlikte iskân edilmiştir.
Orton ve ark. 2018 Batı Höyük iskânının en geç MÖ 6010-5935 (%68,2) civarında başladığını ve Doğu Höyük ile örtüştüğünü gösterir; UNESCO Batı Höyük için MÖ 6200-5200 aralığını verir.

Uygarlıklar

Orta Anadolu Neolitiği

Tarihsel Olaylar

y. MÖ 7100Çatalhöyük Doğu Höyük yerleşiminin kuruluşu
y. MÖ 6500 - 6000Çatalhöyük'te MÖ 6500 sonrası toplumsal dönüşüm
y. MÖ 6050 - 5900Çatalhöyük'te Doğu'dan Batı höyüğe kademeli kayma

Eserler ve buluntular

Çatalhöyük 77 Numaralı Bina boyalı buzağı başı ve kırmızı el izleriy. MÖ 7100 - 6000
Boynuzları yerinde bırakılıp kırmızıya boyanmış genç bir buzağı başı, kırmızı boyayla çevrili bir nişin üzerine duvara yerleştirilmiştir; altındaki platformun altında dokuzdan fazla gömü bulunmuştur. Platformun çevresinde bir sıra kırmızı el izi de dahil başka resimler vardır. Hodder resimlerin sıklıkla gömü alanlarının çevresinde bulunduğunu ve ölülerle iletişimle ilişkili olabileceğini önerir.
buzağı kafatası ve boynuzları, kırmızı boya, sıva
Çatalhöyük 132 Numaralı Bina obsidyen gözlü sıva başy. MÖ 7100 - 6000
Bina duvarına, yan depo odasının girişine bakacak biçimde yerleştirilmiş, boyalı ve modellenmiş sıva baş. Defalarca yeniden sıvanmış, bazı katlarda obsidyen gözler siyah boyayla değiştirilmiştir. Önden bakıldığında kedigil ya da ayıyı, yandan bakıldığında insan biçimli figürinleri andırır. Hodder, başın depoya giren ve çıkan malları 'izlediği' yorumunu önerir. 132 numaralı bina olağandışı büyüklüğü ve fırınlarıyla daha geniş bir grubun yemek hazırlama ve tüketme alanı olmuş olabilir.
sıva, boya, obsidyen
Çatalhöyük F.3808 mezarı buluntu topluluğuy. MÖ 7100 - 6000
5 numaralı binanın kuzeybatı platformu altında bulunan ve ekibin o güne kadar bulduğu en zengin mezar. Üstte bitkisel bir malzemeye sarılmış omurga ve uyluk kemiği demeti, altında ahşap ve sepetten bir kap içine konmuş zincifre boyalı bir kafatası vardır; kabın içinde iki çakmaktaşı hançer ve bir deniz kabuğu, dışında lifli bir malzemeye bastırılmış dört yüksek kaliteli iki yüzeyli obsidyen uç ve spiral menderes bezemeli beyaz mermer bir topuz başı bulunur.
insan kemiği, zincifre, ahşap, sepet, çakmaktaşı, obsidyen, mermer, deniz kabuğu
Çatalhöyük 131 Numaralı Bina sıva sırtlı obsidyen aynay. MÖ 7100 - 6000
Büyük ölçüde yanmış 131 numaralı binadaki bir gömüde bulunan, arkası beyaz sıvayla desteklenmiş obsidyen ayna. Bina yandığında taban altında 'pişen' gömülerde ahşap kâseler, beyin dokusu ve başka organik kalıntılar korunmuştur. Hemen üstteki binada da gömülere aynı konumda ayna konmuştur; Hodder bunu evlerde bellek ve tarih oluşturmanın açık bir örneği olarak görür.
obsidyen, kireç sıva
Çatalhöyük 80 Numaralı Bina 'tuğla' desenli duvar resmiy. MÖ 7000
2011'de duvarları 2,5 m yüksekliğe kadar korunmuş 80 numaralı binada, beyaz kil sıvalı doğu duvarının ortasındaki kırmızı boyalı nişin altında bulunan kırmızı geometrik resim. Desen düzenli dikey bölümlere ayrılır ve kerpiç duvarları ya da damlar üzerindeki geçitleri betimliyor olabilir; yorum belirsizdir. Resmin parçaları farklı sıva katlarında bulunmuş, bazı bölümler 20'yi aşkın boyasız sıva katıyla ayrılmış olmasına karşın aynı yerde yinelenmiştir; bu, resmin durağan bir eser değil sürekli örtülüp yenilenen bir süreç olduğunu gösterir. Mellaart'ın VIA.50 'tapınağındaki' resimle çok benzerdir.
kil sıva üzerine kırmızı boya · yerinde bulundu
Çatalhöyük 150 Numaralı Bina mermer ve kireçtaşı kadın figürinleriy. MÖ 6500 - 6000
2016'da TPC alanındaki 150 numaralı binada bulunan iki taş figürin. Büyüğü mermerdendir; bir gömünün kuzey kenarında, eski bir platformun yüzeyine bir obsidyen dilgi parçasıyla birlikte bırakılmış ve yeni platformla örtülmüştür. Küçüğü kireçtaşındandır, bir marn topağı içine konmuştur; başının yanında ayna gibi parlak bir galen parçası ve iki mavi boncuk vardır, başında asmak için iki delik bulunur. Meskell, Nakamura ve Der'in çalışmalarına dayanarak ekip, karın, kalça ve göğüsleri vurgulayan bu figürinleri 'ana tanrıça' değil, toplulukta yaşamları boyunca saygınlık kazanmış yaşlı kadınların tasvirleri olarak yorumlar.
mermer; kireçtaşı

Göç ve hareketlilik